پا کستان در لب پرتگاه

بخش دوم روز جمعه ، هجدهم ماه جوزا ، سا ل 1403 ابرا هیم ورسجی به گونه ای که دربخش نخست مقا له یا د آورشد م بارد یگر یا د آورمی شوم که پا کستان درلب پرتگاه ،آغازعنوان کتا بی به عنوان : " پا کستان در لب پرتگاه ، آینده امریکا ، پا کستان وافغا نستان " نوشته احمد رشید ، نویسنده ای پا کستا نی می با شد. ازاینکه پا کستان به گونه ی نوکرامریکا درافغا نستان نقش بازی وطا لبان زن ستیز را نیزایجا د کرده وبر آن تحمیل کرده است ، آوردن نام آن درآغاز نما یه یا عنوان کتا ب تو سط احمد رشید مو جه می با شد. شا یان یا د آوری می دا نم که ، در بخش نخست مقا له ، تمرکز به پیش نو یس نوشته احمد رشید کردم ودربخش دوم وبخش های بعدی آن ، ازتمام آن بهره برداری ومطا لب مهم آن را بازتا ب می دهم. البته که بهره برداریی منتقدا نه ، به این خا طرکه ، احمد رشید ازترس آی اِس آی / شبکه ی جا سوسی ارتش طا لبان کار پا کستان ، ازمحا فظه کاری بهره برداری کرده یا ازنما یش بخش های ازوا قعیت های درد نا ک جاری درپا کستان وافغا نستان ، درنوشته ی خود شا نه خا لی کرده است. ازاینکه سازمان جا سوسی پا کستان سازنده ی طا لبان وپیا ده کننده ی برنا مه ای تروریستی - زن ستیزطا لبا نی - پا کستا نی- امریکای درپا کستان وافغا نستان می با شد، احمد رشید با ید ازبیان حقیقت بازیی نا پا ک نظا می های دوگا نه بازکشورخود ش درافغا نستان تا حدی شا نه خا لی کند. همچنان ، بخا طردارم که شبکه ی جا سوسی پا کستان شماری زیا دی ازروزنا مه نگا ران بیان کننده ای حقا یق درد نا ک جاری درافغا نستان وکشورخود ش را به قتل رسا نده است. قتل های که شماری خبرنگا ران ونویسند گان را به سکوت وا دارکرده وبرخی ازآن ها برای زنده ما ندن به بریتا نیا وامریکا پنا هنده شده اند ویکی از پنا هنده شده ها به امریکا هم حسین حقا نی می با شد! بنا برآن ، با باز تا ب بخش های مهم نوشته احمد رشید ، ازخیا نت های نظا می ها وامنیت کاران پا کستا نی هم درپا کستان هم درافغا نستان پرده برداری می کنم. شا یان یا د آوری می دا نم که ،پا کستان همواره حضوربن لادن والقا عده ، گروه زیر فرمان او را درافغا نستان رد وطا لبان را خیزش بومی افغان ها معرفی کرده بود...وقتیکه درروزنخست ماه مه سا ل 2011 ،چرخبا ل های امریکای از جلال آبا د پروازوبن لادن را درسا ختما نی درکنارپا یگاه ارتش پا کستان در ایبت آبا د درولا یت سر حد به قتل رسا ند ند وجسد اورا با خود انتقا ل ودرجای نا معلومی دفن کرد ند ، بد ون شک ، دوگا نه بازیی ارتش پا کستان را نما یش دا د ند (برگه نخست ). معلوم است که بن لادن یک شخص مذ هبی واید ئولوژی او جهاد جها نی والقا عده گروه او هم کارهای تروریستی می کرد وتغییرا ت ونگرا نی های امنیتی ایجا د وروا بط مسلمان ها وغرب را تغییرداد. وتلفا ت انسا نی جنگ مطا بق برآورد دا نشگاه براون از 2001 ،( تا 2012 ، زمان نشر این کتا ب ) ، درافغا نستان وعراق وپا کستان ، د و صد و پنجاه هزار نفر به شمول سربا زان وهفت میلیون وهشت لک آواره وهزینه ما لی چهارتریلیون دا لر، یا به چهارهزار میلیارد دا لررسید (برگه های 3و4). در شرا یطی که پا کستان هم افغا نستان هم سرزمین خود را به پا یگاه گروه های تروریستی تبد یل کرده بود...جها نی سازی وصنا یع نوخوشبختی را در چند کشورجهان سوم رونق بخشیده بود. بطورنمونه ، هند با همسازی با جها نی سازی واصلا حا ت اقتصادی وتشویق بخش خصوصی رو به پیشرفت نها ده بود. معلوم است ؛ اگرپا کستان ازتجربه اقتصادی هند بهربرداری می کرد ، مبا د له های تجاری به بهبود وضع هردوکشورکمک می کرد. در حا لیکه جها نی سازی رو به رونق دا شت ، بسیاری پا کستا نی های تحصیل کرده فهمی ازتغییرات اقتصادی در سطح جهان ندا شتند وبا ید این گونه می شد. به این خا طر که ، پا کستان بجای صا درکردن مواد خام ما نند پنبه وبرنج وگندم ، جنگ های نیا بتی را در افغا نستان وکشمیرراه اندازی کرد و ازحرکت دربخش اقتصاد بازما ند. بطور نمونه ، پا کستان در بیست سال گذ شته ، نه یک کارنو صنعتی کرد و نه در تولید مواد اولیه دربخش زرا عت کاری کرده توا نست. جها نی سازی ایجا ب می کرد که پا کستان دربخش آموزش وپرورش درجهت با لا بردن توان نیروی کار خود دربخش صنعتی سرما به گذاری می کرد ؛ اما بجای آن ، پرویزمشرف به هزینه های اقتصادی وبدهکاری های فردی ودولتی افزود (برگه های 30-31). روشن است ؛ کشورهای که موقعیت خود را درجهان نشا سند ، به سرنوشت افغا نستان وپا کستان گرفتارمی شوند. بطورنمونه ، افغا نستان را در سا ل 1880 ترسای ، هند بریتا نیا به حیث منطقه حا یل میان خود وروسیه تزاری ، مرز بندی کرد. وهمان هند بریتا نیا دروقت ترک گفتن نیم قاره هند در سا ل 1947 ، پا کستان را سا خت. از اینکه درافغا نستان زا ده ای استعماربریتا نیا ، افغان ها اقلیت می با شند ، امیران کته شکم - تهی مغزافغان پشتونستا نخواهی علیه پا کستان برای افزا یش موهومی شمار افغان های خود کرد ند وپا کستان هم آن ها را زیر فشارسیا سی- اقتصادی قراردا د. فشاری که افغا نستان را بد ا من شوروی اندا خت. خود پا کستان هم که بد ست نظا می ها افتاده بود و آن ها هم پا کستان شرقی را ازد ست دا ده کمک به برآمدن بنگله د یش درماه دسا مبر1971 کرد ند هم تند روی مذ هبی را در افغا نستان تقویت کرد ند. تند روی مذ هبی که بنام طا لبان به تروریسم مذ هبی نما تبد یل وافغا نستان وپا کستان را به میدان بازی گروه های تروریستی بومی وغیربومی تبد یل کرد. ازاین رو ، احمد رشید را تا یید می کنم! به این خا طرکه ، پا کستان در لب پرتگاه را نوشته است. نوشته ی که بخش های از آن را بازتا ب داده ومی دهم! بطورنمونه ، احمد رشید می نویسد: رویدا د یازدهم سپتا مبر 2001 ، یک تکان به پا کستان بود تا وابستگی خود به گروه های جهادی به گونه جنگ های نیا بتی درسیا ست خارجی خود را پا یان می داد. بعد ازحمله القا عده به سرزمین امریکا ،جا معه ای جها نی اسلام گرا یی افرا طی را به گونه دشمن نو خود برگزید وبه امریکا بها نه داد تا در کشورهای دگر مدا خله کند. پیام جورج بوش رئیس جمهورامریکا هم به پا کستان این بود که یا با ما همراه شوید یا با د شمنان ما! معلوم است که ، منظورامریکا ازآن سخن این بود که حما یت پا کستان را به هجوم خود به افغا نستان کمای کند. البته که آن خوا ست یک هشدارروشن برای آینده بود. ازاین نگاه که تا آن زمان ، امریکا چشم های خود به حما یت پا کستان ازگروه های جهادی را بخا طر تهد ید هند بسته بود. اما با حمله آن گروه ها به امریکا ، وا شنگتن آما ده نبود به دولتی که سرپرستی ازگروه های تروریستی می کند موقع بدهد. اما وا کنش مشرف تنگ نظرا نه بود واو گمان کرد که می توا ند ازکنارپیام هشدارگو نه ای جورج بوش با دوگا نه بازی بگذ رد. بطور نمونه ، مشرف هم در جنگ علیه القا عده همکار جورج بوش شد هم شبکه ی جا سوسی پا کستان به جهادی ها اجازه داد تا به کشمیرزیراداره هند حمله های تروریستی کنند. وحمله تروریستی به پارلمان هند در سا ل 2001 ، پا کستان وهند را به مرزجنگ نزد یک کرد. و درسا ل 2003 ، شبکه جا سوسی پا کستان طا لبان را باز سازی وبه افغا نستان اعزام کرد. و در سا ل 2005 ، طوریکه در" فروررفتن درآشوب " نوشتم ، رو یاروی امریکا وپا کستان اجتنا ب نا پذ یرشده بود ؛ رویا روی که در سا ل های 2010 و2011 بوقوع پیوست. دهه گذ شته ، تغییرات بنیادی دربا ورهای سیا سی درجهان رخ دا د ند ، اما درپا کستان تغییری رونما نه شد. درکشوری ما نند پا کستان که ارتشش قوی ودارای سلاح اتومی وبلند پروازی استرا تژِیک واقتصاد ضعیف ومردم بیشتربی سواد وبی کار دارد ، نفوذ آن بر همسا یه ها بیهوده می با شد ( برگه های 31-32)! بطور نمونه ، در بیست سا ل گذ شته ، پا کستان به کمک قرضه ها یا برنا مه های صند وق بین المللی پول امرارزند گی کرد. قرضه ها وبرنا مه های که بطورکا مل تطبیق نه شد ند ود ستا وردی ندا شتند. به این خا طر که ، حکومت ها ازآوردن اصلا حا ت مورد نظر صند وق بین المللی پول خود داری کرد ند. کشورهای دگر هم کمک های بزرگ آما ده کرد ند ، اما پا کستان نتوا نست ازآن ها بهره برداری کند. بطورنمونه ، از سا ل 2001 تا سا ل 2010 ، امریکا بیست میلیارد وپنجصد میلیون دا لر وآلمان وبریتا نیا وژا پان ودگرکشورهای کمک کننده به شمول با نک جها نی وبا نک انکشا ف آسیای ، نیم آن را فرا هم کرد ند. غیرازکمک امریکا ، چهارده میلیارد وچهارصد میلیون دا لرارتش پا کستان برای جنگ درمنا طق مرزی افغا نستان هزینه وشش میلیارد وهشت صد میلیون دا لرکمک به بودجه کرده شد. امریکا هم کمک های بشردوستا نه برای مهارویرا نی زلزله در شما ل پا کستان در سا ل 2005 ومهار خرابی های سیلاب درزیرسا خت ها در سا ل 2010 کرد ( بر گه های 32-33 ). ازاینکه حکومت وسیا سی های پا کستا نی نا بکار ونظا می ها همه کاره در سیا ست واقتصاد پا کستان می با شند ، کمک های هنگفت نا مبرده بهبودی دراوضاع فا جعه بارمردم نیا ورد. به سخن د گر ، مبا لغ نا مبرده را نظا می های تروریست پروروشرکت های اقتصادی زیرفرمان آن ها به جیب های کلان وسوراخ خود واریزکرد ند! همزمان با غارتگری های ارتش تروریسم طا لبا نی کارپا کستان از کمک های خارجی ومنا بع دا خلی وفقر روز افزون درمیان مردم وتروریسم کاری آن درافغا نستان که توسط رسا نه های بومی وجها نی همگا نی شده بود ند ،... قتل بن لادن در کناراکا دمی ارتش در ایبت آباد وکارنا مه های او درآنجا وقتل او توسط امریکا ولگد مال شدن حا کمیت ملی پا کستان ، موضع آن را در برا بر هند بسیارتضعیف وتبصره ها ونما یش های خبری- تلویزیونی هم ذهنیت عا مه را د گرگون کرد. ارتش وحکومت پا کستان هم انکار می کرد ند که تند روان مذ هبی را علیه همسا یه ها تقویت می کنند. بطورنمونه ، برای مد ت ده سا ل ، اسلام آباد انکارمی کرد که القا عده وطا لبان افغان وگروه حقا نی پا یگاه ها در قلمرو آن دارند. همین که بسیاری رهبران گروه های نا مبرده درپا کستان دستگیریا کشته شد ند ، نماد بارز دوگا نه بازی این کشور می با شد! درسا ل های پسین ، ارتش پا کستان به امریکای ها اعتراف کرد که گروه های نا مبرده در قلمروآن حضوردا رند. به این خا طر که ، ارتش می خوا ست میان آن گروه ها وامریکا گفت وگو راه اندازی کند. اما ارتش هرگزابرازنظرعلنی ازاین بازی خود نکرد تا مردم بدا نند که درکشورشان چه می گذرد ( بر گه ها 34-35 )؟ در حا لیکه ارتش در سیا ست واقتصاد پا کستان همه کاره وحکومت و حزب های سیا سی ملی ومحلی ازنظر کاری کمرنگ شده بود ند ، مردم نسبت به حزب ها وارتش بی اعتماده شده بو د ند وضعف رو به گسترش اقتصادی هم به آن ضعف دا من می زد! درچنان شرا یطی نا گواری ،...زرداری رهبر حزب مردم به یک ائتلاف انتخا با تی با گروه های سیا سی:حزب ملی عوام / گروه پشتون مخا لف طا لبان در ولا یت سرحد ، حزب حرکت متحده ای قومی در ولا یت سند ( گروه متشکل از اردوزبان های آن ولا یت ) وحزب های قومی دربلوچستان ، اقدام کرد. طوریکه د یده شد، انتخا بات اولین حکومت فرا گیرملی را که حما یت همه گروه های نژادی را دا شت شکل داد. حکومتی که امید واری به مردم بخشید ( برگه42). البته که ، امید واریی کا ذب! ادا مه دارد.

پا کستان در لب پرتگاه

بخش نخست ابرا هیم ورسجی روز چهار شنبه ، نهم ماه جوزا ، سا ل 1403 پا کستان درلب پرتگاه ، آینده امریکا ، پا کستان وافغا نستان ، نما یه ، یا عنوان کتا بی می با شد که احمد رشید نویسنده ی پا کستا نی نو شته وآن را در سا ل 2012 ترسای -1391 خورشیدی ، پخش کرده است. شا یان یا د آوری می دا نم که ، اوضاع سیا سی ،اقتصادی ، اجتما عی وموقعیت منطقه ی وجها نی کنو نی پا کستان وافغا نستان ، بسیار بد تر یا نا بسا مان ترازسا ل نشرکتا ب نا مبرده می با شد. امریکا هم متوجه د وگا نه بازیی پا کستان با منا فع خود ش درمنطقه شده است وگرا یش به سوی هند درجهت مهارنفوذ چین درآسیا وجهان پیدا کرده است. چرخشی بی سا بقه که ذهن نظا می ها وسیا سی های پا کستا نی را پریشان کرده است! ازاین نگاه که ، درحا ل به پا یان رسا ندن کتا بی درباره ای تباه کاری های طا لبا نی- تروریستی پا کستان درافغا نستان می با شم ، و احمد رشید هم سه کتا ب به عنوان های زیر: طا لبان ، اسلام مبارز، تیل وبنیاد گرای درآسیای مرکزی ،فرورفتن درآشوب وپا کستان در لب پرتگاه را نویشته است. ونوشته ای سوم احمد رشید را تا حدی همساز با نوشته های قبلی وخود ونویشته ی که در حا ل تکمیل آن می با شم یا فتم. بنا برآن ، به بازتا ب بخش های ازآن که به اوضاع نا بسا مان افغا نستان وبحران اقتصادی- سیاسی پاکستان مربوط می با شد ، می پردازم. همچنان ، بهتر است یا د آورشوم که ، احمد رشید درنوشته خود اوضاع پا کستان را ما نند اوضاع افغا نستان نا بسا مان معرفی کرده است. شا یان یاد آوری می دا نم که ، نوشته ام درباره کتا ب احمد رشید نه دریک مقا له بلکه درچند مقا له بازتا ب دا ده می شود. نا گفته نما ند که ، در نوشته ای احمد رشید ،در باره ی اوضاع افغا نستان وپا کستان ،کمبودی های می بینم که زا ده ای ترس از آی اِس آی / شبکه ی در ظاهرامنیتی ودراصل تروریسم کارارتش پا کستان درافغا نستان وکشمیرزیراداره ای هند ، می با شد. ازاینکه احمد رشید دا نش تخصصی خبرنگاری دارد نه سیا سی وروا بط بین الملل ، کمبودی در نویشته ای او موجه می با شد. با وجود کمبودی درنویشته احمد رشید که آن را زا ده دا نش خبرنگاری وکمرنگی دا نش سیا سی او می دا نم ، در باره ای بخش های ازآن که همسان با عنوان ومحتوای مقا لا تم می با شند ، ابرازنظر می کنم وابراز نظر را هم با بررسی پیش نویس نو یشته ای او می آغازم. شا یان یا د آوری می دا نم که ، نویشته احمد رشید درپسین سا ل دوره نخست ریا ست جمهوری بارک حسین او یا ما رئیس جمهورسیاه پوست وافریقای تبارامریکا پخش شده است. قا بل تذ کر می دا نم که با شروع ریا ست جمهوری بارک او با ما درماه ژا نویه 2009 ،امریکای ها واروپای ها امید وارشد ند که تعهدا ت امریکا به افغا نستان را دربخش های ما لی ، نظا می ، پیشرفت اقتصادی ، حکومت سازی وبا لا تر ازآن ها راه حل سیا سی برای پا یان جنگ عملی کند. واوبا ما وعده کرده بود که با همکاری همسا یه های افغا نستان صلح را درآن کشورتا مین کند. همچنان ، اوبا ما وعده کرده بود که دربخش های آموزش وپرورش وبهدا شت ، رسا نه ها ، سا ختن ارتش نوو کنارزدن القا عده ،درافغا نستان بهبود های آورده شود. با وجود آن ، افغا نستان در بخش های: نظا می ، سیا سی ، اقتصادی ، انسا نی رو به وخا مت گذا شت. خشونت فزونی یا فت وخیزش طا لبان گسترش پیدا کرد. به گونه ترا ژدی ، وقتیکه پا یان بازی فرا رسید ، حکومت امریکا استرا تژی سیا سی ندا شت وارتش ونهاد اطلا عا تی امریکا درچوکی نخست را نند گی جنگ نشسته بود ند. امریکا ونا تو هم برنا مه بیرون رفتن ازافغا نستان را درسا ل 2014 روی دست دا شتند. وحکومت امریکا بیا نیه های درباره ای سپردن اختیا را ت به حکومت افغا نستان وارتش آن را رسا نه ای کرد. بیا نیه های نا شفا ف وسوا ل برانگیز ؛ ازاین نگاه که ، ازپا یان جنگ درآن ها سخنی گفته نه شده بود! دشواری امریکا در افغا نستان این بود که ، درباره ای اوضاع آن یا آگا هی ندا شت واگر دا شت آگا هی مسخ شده وارا یه شده توسط نوکران افغان آن بود. طرفه اینکه ، نوکران افغان امریکا نوکران پا کستان هم می با شند. ازاینکه افغان ها ریشه ای هندی دارند وتوسط شرکت هند شرقی وجا نشین آن هند بریتا نیا بر خرا سان تحمیل شده اند وفرهنگ ندارند وتاریخ دروغین هم سا خته اند ، با ید که به امریکا با دار خود اطلا عا ت دروغین می دا د ند! همین که ،طا لب غنی پا نزده روزپیش از تخلیه میدان هوای کا بل توسط امریکا ، ازآن گریخت ، بیا نگر فقر تاریخی- سیا سی - فرهنگی ووطن فروشی استعمارزی های افغان می با شد. پا کستان هم می خوا ست که با سلطه برافغا نستان از طریق تحمیل طا لبان برآن ، موضع خود را در برا برهند برای گرفتن کشمیرتقویت کند! وارونه ی آن ، هم افغا نستان را به تروریستستان تبد یل کرد هم نارند را مودی نخست وزیر هند که یک هند وی بنیا د گرا یا طا لب هند ومی با شد با انتقا ل شماری زیا دی هند وها به کشمیر، مسلمان ها را درآن به اقلیت تبد یل کرد! به سخن د گر، پا کستان هم به مردم افغا نستان هم به کشمیری ها خیا نت کرد! خیا نت هم بنام تطبیق شریعت تروریستی- طا لبا نی- پا کستا نی! بطورنمونه ، پا کستان بنام تطبیق شریعت تروریستی- طا لبا نی درافغا نستان به فکر تقویت موضع خود در برا برهند بود. بنا برآن ، هم افغا نستان را تخریب کرد هم خود را درمنطقه وجهان منزوی ترومنفورترسا خت! معلوم است که گسترش جنگ وتروریسم طا لبا نی درافغا نستان توسط پا کستان ، طا لبان پا کستا نی را تحویل تروریسم کارداد. بطور نمونه ، گسترش جنگ بحران ژرفی را تحویل پا کستان دا ده است ؛ اما رهبران سیا سی ونظا می آن نه جرئت دارند ونه آگا هی تا اصلا حا ت در اقتصا د وسیا ست خارجی کشورخود بیا ورند. و دولت پا کستان چند ین گروه افرا طی- جنگی- جهادی ازجمله طا لبان پا کستا نی را تقویت کرده است. گروه های که اکنون پا کستان را تهد ید می کنند. ارتش پا کستان از طا لبان افغان وشا خه ها ورهبران آن ها حما یت وجا یگاه امن ازسا ل 2001 تا کنون به آن ها فراهم کرده است. امریکا هم می دا نست که پا کستان طا لبان کاری می کند اما نا کام در مما نعت از آن شد. در نتیجه ای طا لبان کاریی ارتش ( درپا کستان وافغا نستان )، ارا یه خد ما ت شهری مختل ، تطبیق قا نون کمرنگتروبد بختی اقتصادی ژرفتر شد! همچنان ، رخ دا د های طبیعی وا قع شد ند وحکومت کمترین کمک هم به مصیبت د ید گان کرده نتوا نست واکثریت مردم هم از امنیت محروم شد ند. به گو نه ی بارزوغیرقا بل انکار ، اوضاع نظا می وسیا سی درافغا نستان وپا کستان در دوره بارک او با ما نا بسا مان ترشد ند. افزون برآن ، برای دوسا ل روا بط امریکا وپا کستان به مرز فروپا شی رسید. فروپا شی که اوبا ما ومقام های حکومتی او تا حدی زیادی مسئول آن بود ند. به این خا طرکه ،نا کا می آن ها درکارکرد گروهی وسیا ست های متنا قض وبرخورد های گروهی ونا باوری درباره پا لیسی امریکا درمنطقه وضع را بی ثبا ت ترکرد. و به بازی گران منطقه ی هم وقت داده شد تا از آن تنا قض ها بهره برداری کنند. میراث جنگ سرد وجنگ علیه تروریسم هم خود نمای می کرد ند.... چین وهند هم پیشرفت های اقتصادی بارزی کرد ند وکشورهای مسلمان هم موج دموکرا سی خوا هی بنام بهارعربی درکشورهای گرفتار استبداد دا شتند ؛ وزن ها هم خیزش های حق طلبا نه ی جها نی کرد ند! متا سفا نه ، خیزش های نا مبرده در آسیای جنوبی ومرکزی خود نمای نکرد. بخش مهم جهان ، زاد گاه القا عده ،گرفتارگروه های تند رو وسلاح های اتومی شد. هنوز افغا نستان وپا کستان تا ثیری زیا دی بر ثبا ت جهان نبست بد یگر بخش های آن دارند وما به تلاش ها برای صلح وثبا ت کمتراهمیت داد یم... دراین را ستا ، احمد رشید می نو یسد : این سومین کتا ب من درباره ی جنگ درافغا نستان ورویداد های سیا سی درپا کستان وآسیای مرکزی می با شد که امریکا آن ها را برای منا فع خود راه اندازی کرد. احمد رشید می نویسد : برای سه دهه سفرکردم ونوشتم وگزارش دا دم وسخن گفتم درباره جنگ ورویداد های سیا سی که شا هد آن ها بودم. دراین مد ت سی سا ل که سپری کردم ، کوشش کردم کمک کنم به سیا سی ها ودپلمات ها یا سفیرها که راه حل برای دشواری های افغا نستان پیدا کنند... و نوشته اولم به عنوان طا لبان می با شد که رویدا د های افغا نستان در دهه های 1980 و1990 را دربرمی گیرد. در زمان ظهورطا لبان والقا عده ، شا هد آن بودم وگزارش ها هم ارا ئه کردم که دراصل کتا ب گزارشی بود. نویشته دومم فرورفتن درآشوب می با شد. نویشته ای که به گونه گسترده رویداد های هشت سا له بعد ازیازده سپتا مبررا دربرمی گیرد. مد ت زما نیکه درآن امریکا وارد جنگ درافغا نستان شد وپا کستان هم به گونه نا خوا سته همکار آن شد. این کتا ب رویداد های دوره ی جورج بوش را جع به پا کستان وافغا نستان وآسیای مرکزی را ازنگاه های متفا وت بررسی می کند. نویشته سوم من پا کستان در لب پرتگاه می با شد. این کتا ب نه یا د دا شت های گزارشگریا گزارش تاریخی نه تاریخ همه جا نبه می با شد. در اصل کتا بی می با شد که رویدا د های گزینشی دوره نخست ریا ست جمهوری اوبا ما را بر رسی ومتمرکز به بحران جاری وجستجوی راه حل برای تا مین صلح در آینده می با شد. این مشا به کتا بی متشکل ازمقا لاتی می با شد که از نگاه های گونه گون به یک مشکل نظر اندازی می کند وهر مقا له آن روندی را بررسی می کند که به بن بست کنونی رسیده اند. بنا برآن ، بهتر است که هربخش آن جدا از بخش د کرمطا لعه شود. همه گروه های درگیردرافغا نستان وخرا بی اوضاع د ر پا کستان ، مرتکب اشتبا ها ت ترسنا ک شد ند. همه بازی گران بزرگ خود خوا هی و سرسختی و... ازخود نشان داد ند. به سخن د یگر، همه درگذ شته زند گی می کرد ند و حا ضر نبود ند که ذهنیت خود را مطا بق وضع کنو نی تغییر دهند. به حیث یک نا ظررویدا د ها دچارترد ید توام با امید واری بودم! هیچ کس ما نند من رویدا دهای جنگ های دوام دار افغا نستان را پیگیری نکرده است. بنا برآن ، امید وارهستم که خوا ننده های جوان روزی هر سه نو یشته من را به گونه یک سند که برهه ترسناک تاریخ بشر را نما یش دا ده ومی دهد بخوا نند وبیا موزند وتکرار رویداد های تباه کا را نه ومرگباررا نا ممکن بسازند. ادا مه دارد.

طا لبان وامریکا

بخش دوم دکتر چنگیزپهلوان روز دوشنبه ، سی اُم ماه ثور، سا ل 1403 دربخش نخست این مقا له ، دکترچنگیز پهلوان طا لبان را زا ده ای فقرفرهنگی افغان ها معرفی کرده است. دراین بخش ،از را بطه آن ها با امریکا پرده برداری می کند. بطورنمونه ، ... امریکا ازبد و ورود طا لبان به کا بل سیا ست های متنا قض وآشفته در پیش گرفت. نشریه نیویارک تا یمزانتر نشنل بتاریخ 23 اکتو برنوشت: حکومت کلنتن پس از معا شقه کو تاه با جریان طا لبان اکنون می کو شد ازاین جنبش فا صله بگیرد. امریکا این تصمیم را با توجه به شرا یط نا پا یدار افغا نستان انتخا ب کرده است. بقول این نشریه نمی خوا هد به هنگام انتخا با ت با جریا نی همد لی نشان دهد که علیه زنان عمل می کند واجازه نمی دهد دختران به مدرسه بروند. وازاین گذ شته برمنا طقی تسلط دارد که درآن ها تریا ک کشت می شود. نیویارک تا یمز سپس می نو یسد درست چند هفته پیش ازآنکه طا لبان برکا بل چیره شوند، وزارت خارجه امریکا به این جریان به عنوان گروهی می نگریست که می توا ند سرانجام درافغا نستان ثبا ت به ارمغان بیاورد. در 27 سپتا مبر1996 گلین دیویس سخن گوی زارت خارجه امریکا گفت امید واراست مقا ما ت جد ید کا بل بتوا نند به سرعت نظم وامنیت برقرارسازند وبا برپای یک حکومت موقت که نما یند گی مردمی دا شته با شد روند آشتی ملی را راه بیندازند ( صص 239-40). حکومت مجا هد ین با مسا یلی درگیر شد که تما می سازمان های مجا هد ین در عصر جهاد ازمقا بله با آن می گریختند: حقوق اقوام ، موقعیت مذا هب مختلف در قا نون اسا سی وبا الآخره حقوق زنان وجوا نان در جا معه اسلامی. حکومت مجا هد ین نتوا نست به همه ای مسا یلی که در برا برش قرارگرفت پا سخ قا نع کننده بد هد (ص 248 ). دستگاه های خبرگزاری غربی تا آن هنگام حکومت استاد ربا نی را تجلی بنیاد گرای اسلامی می دا نستند. نا گهان استد لال خود را چرخا ند ند وازجریان طا لبان به عنوان یک جنبش را ستین اسلامی یاد کرد ند وآن را جلوه ای منطقی فرهنگ اسلامی مردم افغا نستان معرفی کرد ند ( ص 246 ). اسلام طا لبان سه خصوصست برجسته دا شت: نخست ، بازگشت به ابتدای ترین شیوه ای زند گی بر اسا س محرو میت زنان ازهرگو نه حقی درجا معه ، به خصوص حق اشتغال وحضور درمجا لس اجتما عی، سیا سی فرهنگی. دوم ، حذ ف ف فرقه های اسلامی غیر حنفی به ویژه شیعیان واسما علیان از شرکت درتصمیم گیری های سیا سی فرهنگی. سوم ، با الآخره نا بود سازی تمام د ستگاه اداری ود یوان سا لاری افغا نستان به بها نه ای برپای حکومتی به سبک خلفای را شد ین. بد ین طریق حکومت طا لبان می توا نست بی آنکه درزمینه کشورداری اثری از خود برجای بنهد با یک شورای چند نفره ( حد اکثرپنج تا هفت نفر ) امورکشور را بگردا ند وازتما می دشواری های که عصر مجا هد ین در زمینه حقوق اقوام ، زنان ، اقلیت ها سر برکشیده بود خلا صی پیدا کند ( ص 249 ). سلطه طا لبان برکا بل نه سنت پیشین کشورداری را تداوم بخشید ونه سیمای تازه ای از شیوه ای حکمرا نی را به نما یش گذا شت. حضور طا لبان درکا بل فقط بیا نگر شکل ازقد رت نمای های است که دسته جا ت عشیره ای یا صحرا نورد به هنگام غلبه برتمدن برتر به اجراء می گذا رند. همه چیز کوروتجربی است ، هیچ فکر واند یشه ای به چشم نمی خورد ( ص 250 ). طا لبان دروا قع آخرین فریا د مقا ومت جا معه ای سنتی افغا نستان دربرا برظهور، گسترش ورواج دگر گو نی به معنای عام آن به شمارمی رود. طا لبان حکومت جا نشین به شمارمی رود ونه الگوی تازه از اسلام درزمینه ای کشورداری. نیروهای خارجی به وا قع توا نستند به ته کیسه ای وا پس ما نده ای سنتی جا معه ای افغا نستان دست بیندازند وهرآنچه که درآن است یا هست بیرون بکشند ( ص 254 ). نظام سنتی مشروعیت در اسا س مبتنی بود به نظام سلطنتی ، اسلام به تفسیر فقه حنفی وزعا مت قوم پشتون ( ص 260 ). این خصلت عام همه ای جنبش های است که با شعار جها نی به میدان می آیند. در مرحله نخست اند یشه های جها نی گرا یا نه غا لب است ودرمرحله ای بعدی به تفکرات ملی گرا یا نه ، آنچه با قی می ما ند یا ثا بت می ما ند همان آرمان های سیا سی واقتصادی وفرهنگی. این جنبش ها است که این ها هم به تد ریج دستخوش تغییرود گرگو نی می شوند ( ص 262 ). جا معه افغا نستان حتی درقرن بیستم براسا س اتحا د اقوام وقبا یل گو نا گون به وحد ت سراسری د ست می یا فت نه بر اسا س شهروندی. بنا بر این ، طبیعی می بود که حکومت مرکزی پا سداری ازتمام کشور را با استقرار نوعی مرکزیت استبدادی که به اقوام کشورقبو لا نده می شد، ممکن گردا ند ( ص 264 ). " کشور حا یل " نا پختگی ایران فرصت های برای پا کستان ومتحدا نش فرا هم آورده بود ، ایران بجای آنکه دولت ربا نی را حما یت کند ، مخا لفان این دولت را یاری می دا د ( ص 272 ). افغا نستان از نظر استعمارگران در طرح های استرا تژیک مقام ومنزلتی بین المللی یا فت که بتوا ند بازدارنده ای پیشرفت روسیه ای تزاری وسپس اتحاد شوروی به نیم قاره بشود. کشورحا یل کشوری است که موقعیت میا نه دارد وهیچ گاه به صورت یک کشورمتکی به خود نمی توا ند پا به صحنه ای جها نی بگذارد. قرار داد ها ود خا لت های کشورهای اروپای ، بویژه انگلیس در طول قرن هجد هم ونزدهم وحتی بیستم در امور افغا نستان حکا یت ازاین دارد که به افغا نستان نقش معین ومحدود وا گذار شده است واین کشور به همین سبب می با یست درچار چوب اند یشه ای کشورحا یل به حیا ت خود ادا مه بدهد وبه همین اعتبارسیا ست ها یش را تنظیم وتوسعه ای سیا سی وفرهنگی اش را طرا حی کند ( ص 281 ). جمهوری اسلامی در مد ت زمان طو لا نی در افغا نستان تمام توجه خود را معطوف به شیعیان کرده بود ، آن هم نه همه ای شیعیان بلکه گروهی از آنان ( ص 274 ). عده ای وارد امور افغا نستان شده بود ند که با ارزیا بی های نا درست شان مسئولان وحکومت را به بیرا هه می کشا ند ند وصد البته ازاین راه منا فعی هم برای خود د ست وپا می کرد ند ( صص 273-74 ). طرح طا لبان در اصل با توجه به اظهار خا نم بو تو و من جمله در شبکه تلویزیون بریتا نیا با مشارکت پا کستا نی ها ،انگلیس ها وامریکای ها وبا همیاری عربستان به اجراء در آمد ( ص 22 ). ایران در افغا نستان سیا ست های منسجم ودور نگرا نه ندا شته است. در مقطع انقلاب اسلامی سخن از همبستگی اسلامی می رفت وشماری از نیروهای جهادی افغا نستان به ایران می آمد ند. اما حتا درهمان هنگام برای انقلا بیان درایران فلسطینیان اهمیت بیشتری دا شتند تا افغا نستا نیان. ازاین هم که بگذریم ، در ذهن اسلام خوا هان ایرا نی ،شیعیان لبنان مهمترمی نمود ند ومی نما یند تا شیعیان افغا نستان. ازاین رو ، جهاد افغا نستان جا یگاه وا لای تاریخی خود را در ایران نیا فت. تجا وزعراق به ایران اجازه نداد که ایران سیا ست شرقی درستی بر گزیند. منظورم از سیا ست شرقی یعنی سیا ستی که به همسا یگان شرقی ایران دلبستگی همه جا نبه نشان دهد. درپا یان نوشته ای دکترپهلوان ، قا بل یا د آوری می دا نم که نوشته او را ازاثرگران ارجش به عنوان " افغا نستان عصرمجا هدان وبرآمد ن طا لبان " که ازآن درآغازبخش نخست مقا له یا د آورشدم گزینش کرده ام. اثری که به جنگ طا لبان علیه دولت اسلامی مجا هد ین واما رت نخست آن ها تعلق دارد. همچنان ، قا بل یا د آوری می دا نم که ، دکترپهلوان طا لبان را زا ده ی فرهنگ عشیره ی - قبیلگی افغان ها معرفی کرده است که با او صد درصد موا فقم واین مطلب را به آن می افزا یم که طا لبان همزمان با عشیره ی - قبا یلی بودن ، شا خه ی ریشو- تروریست ارتش منا فق وتروریسم کار پا کستان نیزمی با شد. ارتش تروریسم کارپا کستان هم بد و علت یا انگیزه طا لبان را ایجا د کرد: نخست ، دولت اسلامی مجا هد ین ازآن اطا عت نکرد ؛ د وم ، ارتش پا کستان طا لبان را ازافغان های قبا یلی- بی فرهنگ د و طرف مرزد یورند سا خت وخوا ست که با مسلط کردن آن ها بر افغا نستان ، موضع خود را در برا برهند درکشمیر تقویت کند. وارونه ای خوا ست فرصت طلبا نه- منا فقا نه ای پا کستان ، مودی نخست وزیر هند که یکی از هند و های متعصب ودراصل یک طا لب هند ومی با شد ، هند وهای زیا دی را از د یگربخش های هند به کشمیر انتقا ل ومسلمان ها را به یک اقلیت تبد یل کرد. به اقلیت تبد یل کردن مسلمان ها درکشمیر، در اصل جمع کردن گلیم کشمیرخوا هی پا کستان می با شد. ازآن هم مسخره تراینکه ، مصروفیت بلند مد ت پا کستان در طا لبان کاریی تروریستی- تباه کا را نه - زن ستیزا نه درافغا نستان ، فرصت منا سب به مودی داد تا به شمارهند وها درکشمیر بیفزا ید و مسلمان ها را به یک اقلیت تبد یل کند! وخود داری کشورهای منطقه وجهان از برسمیت شنا ختن اما رت زن ستیز- حقوق بشرگریز طا لبان هم ضربه کمرشکن به پا کستان می با شد. بنا برآن ، به نفع پا کستان ، می دا نم که کار خا نه ی تروریسم کاریی طا لبا نی خود در افغا نستان را بسته کند. درغیرآن ، به نفرت ازخود در افغا نستان وجهان می افزاید!

دکترچنگیز پهلوان دا نشمند ایرا نی ، طا لبا نی را زاده فقر فرهنگی افغان ها معرفی کرده است

روز جمعه ، بیست وهشتم ماه ثور ، سا ل 1403 دربخش های نخست ودوم این نوشته : طا لبان زن ستیز- حقوق بشر گریزرا زا ده فقر تاریخی - فرهنگی افغان ها ، یا تروریسم کاریی طا لبا نی - تجارتی پا کستان ، معرفی کردم. دراین بخش ، یا بخش سوم ،نگاه دکترچنگیزپهلوان دا نشمند ایرا نی را درباره ی فقر فرهنگی افغان ها که طا لبان نماد بارز آن می با شد ؛ مفصل نما یش می دهم. شا یان یا د آوری می دا نم که ، دکتر پهلوان کتا بی به عنوان :" افغا نستان عصر مجا هدان وبرآمدن طا لبان" نوشته ودر آن از فقر فرهنگی افغان ها پرده برداری کرده است. واین مقا له هم بازتا ب دهنده نگاه بارز دکترپهلوان در باره فقر فرهنگی افغان ها می با شد ؛ فقر فرهنگی که نما د بارز آن طا لبان بی فرهنگ وزن ستیز وحقوق بشر گریز وضد فرهنگ وتمدن اسلامی وانسا نی می با شد. بطور نمونه ، دکتر پهلوان درزمینه چنین ابراز نظرمی کند: در هنگا میکه جهان غرب با انقلا ب کبیر فرا نسه ارزش های بنیا دین تازه را برای بشریت اعلام کرد ، در منطقه ای ما درگیری های شد یدی با دو قدرت بزرگ آن روزگاریعنی بریتا نیا وروسیه پد یدارگشت که سرانجام به مرزهای سیا سی تازه انجا مید. انقلاب کبیر فرا نسه تقریبا تطبیق می کند با تا سیس سلسله قا جارکه در طول حیا ت خود به تقسیم بندی های تازه تن دا د. پس از انقلاب کبیر فرا نسه در اروپا ، موج بیداری درمردم کشورهای گو نا گون نیرو گرفت وآگا هی های فرهنگی تازه ی بوجود آ مد. اما در همین دوران در ایران به سبب سا خت عشیره در حکومت وتما یل نیرو مند دو قدرت بریتا نیا وروسیه به توسعه طلبی در آسیا ودلا یل دیگرفضای پد ید آمد که به غفلت از حوزه فرهنگ ایرا نی منجر شد ( ص های 55-54 )...دربخش خاوری حوزه فرهنگی فارسی زبان ها یا افغا نستان سا خت هند بریتا نیا وروسیه تزاری ، پشتونیزم همواره کوشیده بود خصلت های سلحشوری ، جنگجوی وخلا صه همه فضیلت های زند گی عشیره ی را منحصر کند به قوم پشتون. بنا بر تفکر را یج درپشتو نیزم ، اقوام دگرفا قد توا نی های لازم برای اداره حکومت هستند وچنا نچه جسا رت چنین کاری را بیا بند می توان آن ها را با به کار بستن قدرت سرکوب کرد. پشتونیزم درقرن اخیرنه تنها قدرت عیان را به رخ کشید وبا خشونت به رویاروی دیگر اند یشان می رفت ، بلکه درعین حا ل شروع کرد به تاریخ سازی ونفی فرهنگ وتمدن مشترکی که از قرن ها پیش دراین منطقه وجود دا شته است. اید ئولوژی چپ پوشش منا سبی بود برای پشتونیزم تا به تنهای بتوا ند عرض اندام کند وملی گرای کا ذ ب وافرا طی خود را موجه جلوه دهد ودرهمان حا ل هر تفکر واند یشه ی را که جلوه ای انتقا دی دا شته با شد به اتهام ملی گرای مرعوب سازد ( صص 75-76). اینکه چرا ایران نتوا نست وا کنش های منا سب با مسئله افغا نستان دا شته با شد موضوعی است پیچیده که نوشته ای حا ضرنمی توا ند به موضوع بپردازد. وهمین قد ریا د آورمی شوم که سا خت تصمیم گیری سیا سی واداری ، نحوه ای تفکر درمیدان سیا ست خارجی اتخا ذ سیا ست های وا کنشی ، کنار گذا شتن علا یق فرهنگی کوتاه مد ت وهمچنین کنار گذا شتن عنا صر فرهنگی می توا نند مواردی با شند برای بررسی های جدی تر( ص 79). در افغا نستان تنوع قومی، زبا نی ود ینی به حدی زیا د است که همچون موزه ای می ما ند. حا لا که همه ای این تنوع به نما یش گذا شته شده است وبه نوعی بیداری وآگا هی واحسا س هویت بویژه در دوره ای نبرد مسلحا نه درهمه جا بروز کرده است ، دشوارمی توان به اتکاء به یک احسا س قومی یا یک جنبه ازاین تنوع حکومت را ند. به یک اعتبار می توان گفت که حکومت کمونیستی بن جا معه را با لا کشیده وتما می تضا د های نهفته را آشکار سا خته است. اکنون د گر درافغا نستان نمی توان ما نند گذ شته قد ر ت را بد ست گرفت وبر مردمان حکومت کرد. افغا نستان فعلی نیازدارد به یک سا ختار ملی تازه وبه شکلی از حکومت که تنوع وا قعی آن را بنما یا ند ( صص 81-80). ایران در طول سا ل های جهاد افغا نستان سرگرم دفع تجا وزعراق بود وازاین گذ شته سیا ست خود را متوجه حما یت ازشیعه های افغا نستان می سا خت به جای آنکه به نگرشی تمد نی ودوران ساز روی بیا ورد ومنا فع شیعه ها را ازاین راه تا مین کند وبوا قعیت درآورد. ازطرف د یگر ، دلبسگی های را یج در حکومت اسلامی ایران نسبت به فلسطین ولبنان ، اجازه نمی دا د که سنجشی در ستی از افغا نستان در محا سبا ت تمد نی به عمل بیا ید ( صص 90-91). ایران تا حا ل درافغا نستان درست عمل نکرده است. پس از پیروزی مجا هدان ، سیا ست های ایران در اسا س با اتکاء به شخص آقای مزاری شکل گرفت. بعد ایران به حما یت ازحکمتیار ودوستم پردا خت. این سیا ست در اسا س امروزنا کام شده است ( صص 95-6). روند ملت سازی واستقرار نظام های سیا سی پا یداردر برخی ازاین کشور ها هنوز ادا مه دارد وبه بیان د یگر خا تمه نیا فته است. به همین سبب این د سته از کشورها در معرض تنش های گو نا گون قرار دارند ونظم سیا سی به آسا نی ایجاد نمی شود. قد ر ت وقهر دو لت ها همواره ازمشروعیت نظام سیا سی نا شی نمی شود وبیشتروا بسته به توا نای های گروه حکومت کننده است. دخا لت استعماردراین نوع ازکشورها مو جب شده است که مجموعه ای جمعیتی وجغرا فیای پیچیده ای دروا حد های سیا سی معینی جای بگیرند. این وا حدها دراسا س حا صل در تحول استرا تژیک هستند: یکی وضعیت بریتا نیا درهند که می خوا ست در برا بر نفوذ روسیه ای تزاری سد ایجاد کند ود یگرتحول خود روسیه براثر انقلا ب اکتو بروا حد طبیعی وفرهنگی درون امپرا توری را دردرون وا حد های سیا سی مصنوعی پیش سا خته ای جا سازی کرد تا این وا حد ها همواره نیازمند روسیه با شند. در نتیجه بخشی ازمسلمان های هند در یک وا حد نا هما هنگی چون پا کستان قرار گرفتند که سر انجام از هم پا شید واکنون به صورت دو وا حد سیا سی مستقل پا کستان وبنگله د یش عمل می کند... امپرا توری بریتا نیا درعین حا ل کوشید ازافغا نستان به عنوان یک وا حد سیا سی بهره بگیرد وآن را درموقعیتی قراردهد که فقط نقش بازدارنده ای روسیه را باز کند نه بیشتر(ص 107). مجموعه ای دا نش وفن بسیار اند ک است ونیروی انسا نی لازم برای غلبه برد شواری ها به اندازه ای کا فی دردست نیست... انبا شت میزان معینی از دا نش ونیروی انسا نی ما هرمی توا ند ما را از توا نای های اقتصادی وعلمی بر خوردارسازد ( ص 109). جنبش ویتنام پشتوا نه ای اید ئولوژیک دا شت که با ادعای جها نی به میدان آمده بود وپشتیبا نش کشوری بود چون شوروی که خود را سرزمین ما دری سوسیا لیسم می دا نست ومی شنا سا ند. درافغا نستان جنبشی در جریان بود که با اتکاء به ارزش های اسلامی سربرآورده بود وپشتیبا نش غرب بود که با این طرز تفکر هیچ الفتی ندا شت. ازاین رو، غرب درتمام مد ت می کو شید موضوع افغا نستان را درحد محکوم کردن تجاوزشوروی نگاه دارد وخصلت فرهنگی انقلا ب مردم این کشوررا برجسته نکند. امریکا می خوا ست افغا نستان ویتنا می برای شوروی با شد نه چیزی بیش ازآن. درافغا نستان اما رویدا دی بیش ازتجاوز شوروی درجریان بود. مردم این کشور با قیام خود نه تنها می خوا ستند حکومت وا بسته به روسیه را سرنگون کنند ، بلکه در همان حا ل وارد عصرتشکیل کشور- ملت شوند. ازاین رو، می توان گفت که جنبش اسلامی دراین کشوروبطورکلی دربرخی کشورهای اسلامی ، مرحله پا یا نی روند نا تمام ملت سازی وتشکیل کشورملت است که توام شده است با د شواری های بسیار. این جریان پیچیده درآ ینده نیزادا مه خوا هد دا شت. زیرا جنبش عمومی مردم افغا نستان همراه است با تقا ضا های قومی وفرهنگی متعدد که پا سخ گوی به آن ها نمی توا ند بصورت گذ شته ، یعنی کلا سیک چنان که در اروپا تجلی کرد، صورت پذ یرد ( ص 113). وفا داری در گروه های مختلف درافغا نستان براسا س شا خص های زیرشکل گرفته است: مذ هب ، تعلق عشیره ، تعلق قومی ، روا بط محلی ، را بطه با لا د ست - پا یین د ست ، روا بط مرا د ومرید وبا الآخره وفا داری های سیا سی وا ید ئولوژیک. چنین روا بطی دریک جا معه ای سنتی درحا ل گذارآسان تغییرنمی پذ یرد. جهاد بنیان های این گونه روا بط را درمعرض د گرگو نی جدی قراردا ده است ،ولی بحران های پس ازپیروزی افرا د را به سوی این نوع روا بط که بهر حا ل نو عی امنیت به آن ها می بخشیده است بازمتما یل کرده است ( ص 115). در قرن اخیربد نبا ل سیا ست فارسی زدای انگلیستان درشبهه قاره هند ، بلشویسم نیزهمین روش را در آسیای مرکزی درپیش گرفت. اگرفارسی ازبین برود ، درمنطقه با تعدادی قوم های سروکارخواهیم دا شت که تازه شهرنشین شده اند ، سا بقه تاریخی چندا نی ندارند ، جا یگاه ویژه ای درتمدن بشری به خود اختصا ص نداده اند وسرانجام آنکه دربرا برقد رت روسیه گرد نکشی نخوا هند کرد. بلشویسم درراه تحقق این سیا ست به میزان زیادی ، متا سفا نه موفق گشته است. درترکمنستان ، قزا قستان وقرغیزستان دشوارمی توان فارسی را زنده وگو یا مشا هده کرد. درازبکستان گروه عظیمی ازتا جیک ها حتی حق ندارند هویت خود را ابراز کنند ( ص 117). فروپا شی مشروعیت سنتی وخلاء قد رت مشروع ، جا معه ای افغا نستان را وارد مسیر تازه ای سا خت که همچنان ادا مه دارد. جا معه ای افغا نستان زیر و رو گشت وآرمان ها وآرزوهای نهفته وپنهان که اغلب فرصت تجلی پیدا نمی کرد ند ازژرفای این دریای عظیم به ظا هر آرام سر برآ ورد ند وتوفا نی بپا کرد ند که هنوزفرو ننشسته است ( ص 136). محد وده وگاه سیمای تعدا دی ازسا ختارهای سیا سی کشورهای منطقه ای ما بر اثر مرزکشی های استعماری در د و قرن گذ شته وشماری نیز پس از شکل گیری قد رت اتحاد شوروی درقرن کنو نی پد یدار گشته است. این سا ختار ها با گذار بد وران جد ید وکو شش درراه غلبه بروا پس ما ند گی دستخوش تغییر گشته است که آسان به تعا دل نخوا هد انجا مید...برخی ازاین سا ختار ها ، همچون ایران ، زود تر با اند یشه وافکار نو تما س حا صل کرد ند ووارد راه د شواروپیچیده ای عصر مد رن وتشکیل کشور- ملت شد ند وبرخی د گر د یر تربه این راه پیوستند. آنچه نبا ید از نظر دور دا شت این است که گذاراز مشروعیت سنتی به مشروعیت عقلا نی راه پر پیچ وخم بس درازواغلب درد آوراست. تاریخ کشورهای اروپا شاهد این مدعا ست. فرا نسه این را سخت با خون ریزی وانقلاب طی کرد. انگلیستان توا نست با دورزدن انقلا ب واصلا حا ت مستمر، آلمان با انقلاب های مختلف وسرانجام غلبه بر امیرنشین های مستقل وایتا لیا نیز ازطریق شورش وانقلاب به وحد ت تازه د ست یا فتند. کشورهای اروپای با اینکه دریک مجموعه ای تمد نی قرار دا شتند ، با این حا ل ازراه وا حدی نگذ شتند. درمنطقه ما نیزدرعین وجود تاریخ وفرهنگ مشترک ، تنوع زیا د مشا هده می شود که حا صل تجربه های گو نا گون است. ایران تا حا ل ازد و انقلاب وچند قیام گذ رکرده است تا با د وران جد ید همخوا نی دا شته با شد. افغا نستان دا رای سا ختارسیا سی خا صی شده که معرف تمام خصوصیا ت آن نبود ونا چار با توسل به زور وتحمیل حا کمیت گروهی ازمردم خود به نو عی از استمرار روی آورد. سرانجام این سا ختار چون نتوا نست ازدرون تحول بیا بد به سبب عدم تحرک به مو قع نیروهای دا خلی ، بر اثر دخا لت نیروهای بیگا نه درهم فروریخت. ازاین رو، این کشور در موقعیتی د شوار قرارگرفت که وضع حا ضر را با ید نا شی ازآن دا نست ( ص 137). جهان بینی پشتو نیزم نوعی جهان بینی عشیره ای است که با اتکاء به شیوه های پدر سا لا را نه عمل می کند وبا جهان مدرن وحقوق شهروندی بیگا نه است (ص 139). آنچه در نها یت درافغا نستان وبرخی جا های د یگر توده ای سا ده را براه اندا خت ، نه ما ئویسم بود ونه قا لب فکری رو سیه ، مهم است به این وا قعیت توجه کنیم که جنبش د ینی واتکاء به اسلام توا نست نیروهای عظیمی را که ازتحولا ت اجتما عی سرخورده شده بود ند وتقا ضای مشارکت درسرنوشت جا معه را دا شتند یا خوا ستار بیرون را ندن نیروهای مها جم خارجی بود ند به حرکت درآورد با این نوید که دراین یا آن جهان به وصا ل تقا ضا های خود می رسند ( ص 141)... درنبود آگا هی مشترک سیا سی ، تاریخی وفرهنگی ، عملا دین به عنوان عنصر پیوند دهنده ای موثر در جا معه ای افغا نستان کارکرد موثر دا شته است. فرهنگ گسیختگی یعنی جریان جدا گشتن از فرهنگ گروهی یا طبقا تی ودر نها یت ملی خود وگرویدن به فرهنگ دگر که معمو لا همراه است با بیزاری از هرآنچه خودی است وتمجید هرآنچه از دیگری است با ملا طی ازبیگا نگی تاریخی نسبت به هردو سو ( ص 183 ). دشواری های امریکا وکشورهای غربی ازآغازاین بود که هم طا لبان را می خوا ستند وهم نمی توا نستند به گو نه ی عملی ازآنان به حما یت برخیزند. رفتارهای فرهنگی به ویژه درامورزنان چیزی نبود که غرب بتوا ند با صرا حت بد فاع ازآن بر خیزد ، یا حتا با سکوت به تحمل آن روی بیاورد ( صص 220-21). لو موند می نویسد: پا کستان ازهمان آغاز تا سیس در 1947 با افغا نستان مسئله دا شته است. حضور طا لبان درکا بل به معنای آن بود که برای نخستین بارگروهی درکا بل به قدرت رسیده بود که دست نشا نده ای آن به حسا ب می آمد. ازطرف د گر، محور تازه ای درمنطقه تقویت می گشت که مفسر لوموند آن را محور پا کستان - وا شنگتن نام نها ده است. حکومت برهان الد ین ربا نی توا نسته بود دراین میان روا بط خوب با مسکو بر قرارسازد وبا دهلی نیزمنا سبا ت حسنه بپرورا ند. ازاین رو، به قول لومو ند ، به قدر ت رسیدن طا لبان درکا بل توازن منطقه را برهم زده است. دروضعیت جد ید ، پا کستان می توا نست در برا بر هند ازافغا نستان به عنوان پشت جبهه بهره بگیرد. در حا لیکه هند سرگرم مسئله کشمیر بود ، پا کستان بهتر می توا نست با استفا ده ازتحولا ت تازه درافغا نستان به موضوع کشمیر اشغا لی بپردازد ( ص 225 ). ادا مه دارد. طا لبان وامریکا امریکا ازبدو ورود طا لبان به کا بل سیا ست های متنا قض وآشفته در پیش گرفت.نشریه نیویارک تا یمزانت نشنا ل بتاریخ 23 اکتو برنوشت: حکومت کلنتن پس از معا شقه کو تاه با جریان طا لبان اکنون می کو شد ازاین جنبش فا صله بگیرد.امریکا این تصمیم را با توجه به شرا یط نا پا یدار افغا نستان انتخا ب کرده است. بقول این نشریه نمی خوا هد به هنگام انتخا بات با جریا نی همد لی نشان دهد که علیه زنان عمل می کند واجازه نمی دهد دختران به مدرسه بروند. وازاین گذ شته بر منا طقی تسلط دارد که درآن ها تریا ک کشت می شود. نیویارک تا یمز سپس می نو یسد درست چند هفته پیش ازآنکه طا لبان برکا بل چیره شوند ،وزارت خارجه امریکا به این جریان به عنوان گروهی می نگریست که می توا ند سرانجام درافغا نستان ثبا ت به ارمغان بیاورد.در 27 سپتا مبر1996 گلین دیویس سخن گوی زارت خارجه امریکا گفت امید واراست مقا ما ت جد ید کا بل بتوا نند به سرعت نظم وامنیت بر قرارسازند وبا برپای یک حکومت موقت که نما یند گی مردمی دا شته با شد روند آشتی ملی را راه بیندازند ( صص 239-40). حکومت مجا هد ین با مسا یلی درگیر شد که تما می سازمان های مجا هد ین در عصر جهاد از مقا بله با آن می گریختند: حقوق اقوام ، موقعیت مذا هب مختلف در قا نون اسا سی وبا الآخره حقوق زنان وجوانان در جا معه اسلامی.حکومت مجا هد ین نتوا نست به همه ای مسا یلی که در برا برش قرارگرفت پا سخ قا نع کننده بد هد (ص 248 ). دستگاه های خبرگزاری غربی تا آن هنگام حکومت استاد ربا نی را تجلی بنیاد گرای اسلامی می دا نستند. نا گهان استد لال خود را وازجریان طا لبان به عنوان یک جنبش را ستین اسلامی یاد کرد ند وآن را جلوه ای منطقی فرهنگ اسلامی مردم افغا نستان معرفی کرد ند ( ص 246 ). ادا مه دارد.

دا نشجویان دا نشگاه های امریکا با مظا هره های دوام دار علیه جنگ تباه کارا نه ی نتا نیا هو درغزه ، سلطه منفور صهیونیسم برفلسطین را به چا لش کشید ند

ابرا هیم ورسجی روز سه شنبه ، هژدهم ماه ثور ، سا ل 1403 د و هفته وچند روزمی شود که دا نشجویان بیشتراز32 دا نشگاه درامریکا ، به مظا هره های همگا نی علیه جنگ تباه کا را نه ی نتا نیا هودرغزه پردا خته وادا مه می دهند. جنگ وحشیا نه که نتا نیا هو به کمک جوبا یدن علیه مردم غزه ونوارغربی فلسطین راه اندازی کرده است! شا یان یا د آوری می دا نم که ، نخستین مظا هره ی حق طلبا نه علیه تباه کاری نتا نیا هوی وحشی- صهیو نیست را دا نشجویان دا نشگاه کا لیفورنیا درنیویارک براه اندا ختند! بعد ازآن ، دا نشجویان 32 دا نشگاه د یگرکه شمارشان رو به فزونی دارد به آن ها پیوستند وشماری زیا دی مردم هم با آن ها همگام شد ند و آواز حق طلبا نه بد فاع از فلسطینی های ستمد یده به خصوص مردم غزه را درامریکا بلند کرد ند. آواز حق طلبا نه ی که به گوش دا نشجویان اروپا واسترا لیا ود یگر دا نشگاه های جهان رسید وآن ها هم درجهت حما یت ازمردم ستمد یده غزه ونوارغربی فلسطین ،مظا هره های حق طلبا نه را علیه صهیونیسم واستعمارراه اندا زی کرد ند. مظا هره های حق طلبا نه که با وا کنش خشونت بارپولیس حکومتِ دموکرا ت نمای امریکا وشهرهای لندن وپاریس وبن و... روبرو شده اند! نما د بارز این گونه وا کنش های حق ستیزا نه هم زندا نی کردن سه هزار ود و صد دا نشجو درامریکای اسرا ئیل نوا ز وچند شهراروپای غربی می با شد. برای من که مظاهره های صهیونیسم ستیزا نه ی دا نشجویان دا نشگاه های امریکا واروپای غربی به حما یت از مردم جفا کشیده غزه را از آغازتا کنون پیگری کرده ام ، سه پرسمان دا رای اهمیت ویژه می با شند: نخست ، خیزش صهیونیسم ستیزا نه ی دا نشجویان امریکای وایستا د گی بی دستا ورد حکومت با یدن در برا برآن ؛ دوم ، سکوت ذ لیلا نه ی زمام دا ران مستبد وستمگر تحمیل شده بر مصر وسوریه ، د وهمسا یه اسرا ئیل ؛ سوم ، اسرا ئیل یک کشورپو شا لی- تحمیلی وزنده ما نده به کمک امریکا درخاورمیا نه می با شد! کشوری پوشا لی که در سا ل 1948 توسط بریتا نیا وفرا نسه ، استعمارگران کهنه وروبزوا ل سا خته شد وبرسرزمین فلسطینی ها تحمیل کرده شد و تا کنون به کمک امریکا ، به توحش به فلسطینی ها ادا مه می دهد. توحشی که نما د بارزآن تباه کردن غزه وقتل بیشتراز 34 هزارو زخمی کردن بیشتراز 76 هزاربا شنده ی آن وقتل وزخمی کردن هزاران نفر فلسطینی در نوارغربی فلسطین اشغا لی ومفقود شدن ده هزار نفرآن ها در هرد و بخش یا د شده می با شد. غمبار این است که ، کشتاربی سا بقه ی فلسطینی ها توسط نتا نیا هو به کمک با یدن، وا کنش به حمله حما س به اسرا ئیل در روزهفتم ماه اکتوبر 2023 ، معرفی ورسا نه ی شده است. ازاینکه ، هم درقا نون بین الملل وقا نون های بشرد وستا نه ی جها نی هم درفقه وقا نون کیفری اسلام ، کشتن وبه قتل رسا ندن مردم ملکی جنا یت نا بخشود نی می با شد! کشته شدن افرا د غیرنظا می هم توسط حما س هم توسط نتا نیا هو را سرزنش می کنم! ازحما س به این خا طر یا د آوری کردم که ، حمله روزهفتم اکتوبرسا ل 2023 آن به اسرا ئیل ، عا مل توحش نتا نیا هو به فلسطینی ها معرفی ورسا نه شده است ؛ و جوبا یدن رئیس جمهور امریکا ورسا نه ی صهیونیست گرای امریکای هم توجیه گر توحش بی سا بقه ی او به فلسطنی ها شده اند. ازآن هم مسخره تراینکه ، جوبا یدن خود را صهیو نیست اعلام کرد! در حا لیکه ، شماری از یهودی ها خود را مخا لف صهیونیسم می دا نند ومظا هره های گسترده علیه نتا نیا هوی صهیو نیست در تل آویو پا یتخت اسرا ئیل راه اندازی کرده اند. بنا برآن ، بهتر است که ازفرق میان حمله حما س براسرا ئیل وحمله اسرا ئیل برغزه ونوارغربی فلسطین وعا مل های آن ها یاد آورشوم ، تا مطا بق این سخن نغز فارسی:" سیاه روی شود هر که دراو غش با شد " نما یان گردد! ازاین نگاه که حمله به غیر نظا می ها توسط هر سازمان وحکومتی را سرزنش می کنم ، لازم می دا نم که بین کشتار بی رحما نه ی فلسطینی ها توسط نتا نیا هوی وحشی به کمک با یدن وحمله روز هفتم ماه اکتو برحما س به اسرا ئیل ، تمیز قا یل شوم تا حق وعدا لت لگد ما ل نشوند! دراین را ستا ، بهتراست که هم به تاریخ اسرا ئیل هم به صهیو نیسم هم به را بطه آن ها به سرزمین فلسطین بپردازم. تاریخ نشان می دهد که اسرا ئیل نام د یگر یعقوب پیا مبرمی با شد. شخصی که ابرا هیم پد ر بزرگ او ازبین نهرین درعراق کنو نی به کنعان ، بخشی از فلسطین رفته بود. یعنی فلسطین وطن یهودی ها یا بنی اسرا ئیل نمی با شد. همچنان ، یهودی ها به حیث اهل کتا ب درقرآن معرفی ومورد احترام مسلمان ها می با شند. تاریخ یهودی ها هم نشان می دهد که آن ها در سا ل 70 میلادی ،توسط امپراتوری روم از فلسطین اخراج وبه اروپا برده شد ند. دراروپا هم به آن ها ستم های زیادی کرده شد که بر خا سته از طمعکاری وزراند وزی وفریب کاری خود شان بود! بطورنمونه ، یهودی ها در اروپای غربی وشرقی ، یا ازروسیه تا اسپا نیا ،زیر فشار قرار گرفته بود ند وکشته ها هم بسیاردا ده بود ند. وارونه ی آن ، پیشتر یهودی ها در اند لس دراسپا نیا در دوره ی حکومت مسلمان ها وبعد تراز آن در با لکان / شما ل غرب اروپا که زیرسلطه امپرا توری عثما نی بود ، بنام اهل کتا ب از حما یت مسلمان ها بهره مند شد ند! شا یان یا د آوری می دا نم که ، بین سا بقه یهودی ها وصهیو نسیست ها فرق بارزی وجود دارد. مثلا، به گونه ی که یا د آورشدم ، باز یا د آورمی شوم که یهودی ها در سا ل 70 میلادی ، توسط امپرا توری روم به اروپا انتقا ل داده شد ند وتاریخ طولا نی حضورمظلوما نه درآن قاره دارند! و صهیو نیسم که در سا ل 1897 ترسای ، توسط هرتزل وچند صهیونیست دگردر سویس اعلام موجود یت کرد. وهمان صهیونیست ها به انتقا ل تد ریجی - توطئه گرا نه ی یهودی ها درد وره زوا ل امپرا توری عثما نی ، به فلسطین ادا مه دا د ند. بعد ازفروپا شی امپرا توری عثما نی در سا ل 1918 ، وپا یان جنگ جها نی اول ، بریتا نیا وفرا نسه که پیروز آن بود ند ، انتقا ل یهودی ها از اروپا به فلسطین را مرتب ادا مه دا د ند. درجنگ جها نی دوم هتلر فرا نسه اشغا ل وامریکا به کمک بریتا نیا رسید واستا لین هم درهمرا هی با امریکا وارد جنگ علیه آلمان وژا پا ن شد. فشار هتلر بریهودی ها هم عا مل روی آوردن آن ها به فلسطین شده بود. طوریکه د یده شد، بعد ازسقوط وتقسیم آلمان به غربی زیر سلطه امریکا وشرقی زیر سلطه شوروی وآزاد شدن فرا نسه ، ائتلاف یهودی ها وصهیونیست ها به کمک فرا نسه وبریتا نیا ، کشور پوشا لی اسرا ئیل را در سا ل 1948 ، اعلام کرد! چند پارچگی عرب ها هم کمک به شکل گرفتن کشورپوشا لی- تحمیلی اسرا ئیل در فلسطین کرد! طرفه اینکه ، صهیونیسم هم درجا معه مسلمان ها هم در بخشی ازجا معه های یهودی - مسیحی ، منفورمی با شد. به سخن د گر، فرق بارزی بین یهودی ها وصهیونیست ها با وجود یهودی بودن هرد و وجود دارد! با مرزکشیدن بین صهیونیسم ویهودی ها ، بهتر است که به سراغ تاریخ یهود یا بنی اسرا ئیل بروم! طوریکه پیشتر یا د آورشد م ، اسرا ئیل نام یعقوب پیا مبر، شخصیت مورد احترام مسلمان ها می با شد. یعقوب یا اسرا ئیل هم که دوازده فرزند دا شت که یکی ازآن ها یوسف پیا مبربود ودرقرآن هم سوره ی بنام یوسف وجود دارد. برای شنا خت یوسف ع وشخصیت بزرگ او، ازدوستان فسبوکی / رخنا مه ی ام ، می خوا هم که هم سوره یوسف را با ترجمه وتفسیر بخوا نند هم سریا ل یوسف ع وسا خته شده توسط هنر مندان ایرا نی را که در 45 بخش تهیه شده است را بنگر ند تا به عظمت شخصیت وکار نا مه درخشان او در مصر با ستان آ گاه شوند. البته که ، به عنوان " دا ستان یوسف وزلیخا " هم ، کتا بی وجود دارد ودر کلیا ت نظا می گنجوی هم سخن های ارزشمندی درباره یوسف علیه السلام وجود دارند که خوا ندن آن ها را سود مند می دا نم! با ستا یش د وباره از کار نا مه درخشان یوسف ع در مصر با ستان ومسلمان شدن مصری ها توسط او، بهتر می دا نم که آغاز اسرا ئیل را هم بررسی کنم! قا بل یا د آوری می دا نم که ،اسرا ئیل نام یعقوب می با شد. یعقوب یا اسرا ئیل دوازده فرزند دا شت که یوسف پیا مبرع یکی ازآن ها وبنیا مین هم برا در ما دری اوبود. اولی پیا مبر ودومی هم انسان محترمی بود. وارونه ی یوسف پیا مبرو بنیا مین ،ده برا در آن ها شریروجنا یت کاربود ند! ونما د بارز جنا یت کار بودن برا دران یوسف ، تصمیم گرفتن به قتل او ومخا لفت میان برا دران در باره قتل او واتفاق به اندا ختن او درچاه می با شد که اندا ختند. غمبار تر اینکه ، آن ها هم یوسف را درچاه اندا ختند هم به پدرخود گفتند که او را گرگ خورده است! ویوسف ع را یک کاروان تجا رتی که از با بل روا نه مصر بود ازچا ه بیرون کرد وبرا دران پلید ش که ازدورنا ظربیرون کردن او ازچاه توسط کاروا نی ها بود ند او را به آن ها فروختند. کاروا نی ها هم یوسف را از کنعان به مصربرد ند وبه عزیز/ نخست وزیر مصرفروختند! زلیخا همسرعزیزمصر هم که یوسف جوان شده را تا بع هوسرا نی خود کرده نتوا نست روا نه زندان کرد! وقتیکه معبران مشهورخوا ب فرمان روای مصررا تعبیر کرده نتوا نستند ، جویند گان تعبیر خوا ب به سراغ یوسف بزندان رفتند. یوسف هم با تعبیر خوا ب فرمان روا از زندان رها شد. به گوا هی تاریخ انبیاء ، یوسف با شخصیت وفهمی که دا شت وسوره یوسف درقرآن هم به ستا یش او نازل شده است ؛ در مصر به مقام نخست وزیری رسید ومصری ها را هم از شرک به ایمان نا یل سا خت هم از قحطی نجا ت دا د! وسرانجام ، یوسف ع پدر خود یعقوب ع وبرا دران نا مهربان خود را به مصرآورد وشهر وند آن سا خت. چند قرن بعد از یوسف ع ، وقتیکه دوباره فرعونی گری به مصربازگشت و یهودی ها را زیر فشار گرفت ،آن ها به فرمان موسی به کنعان زاد گاه یعقوب یا اسرا ئیل بر گشتند. بسیاری یهودی ها نظر به ما هیت زشتی که دارند به موسی هم ستم کرد ند. قرآن هم در سوره های بقره / گا و وآ ل عمران که عمران نام پد ر موسی می با شد وچند ین سوره د یگر ازسیاه کاریی یهودی ها پرده برداری کرده است. قا بل تذ کر می دا نم که ، در دومقا له د گرهم به بررسی جنا یت های نتا نیا به کمک جوبا یدن به فلسطینی ها پردا ختم که در تارنما های : اند یشه وانسان گرا یی وبرگه فسبوک یا رخنا مه ام در خد مت علا قمندان به فهم جنا یت های اسرا ئیل به کمک امریکا به فلسطینی ها می با شند. در وا قع ، مقا له کنو نی ادا مه آن ها می با شد. مقا له ی که بیا نگر جنا یت های اسرا ئیل به کمک امریکا به مردم غزه ونوارغربی فلسطین می با شد. جنا یت های ترسنا ک که وا کنش دا نشجویان امریکای واروپای را علیه جو با بدن ونتا نیا هو بر انگیخت ونفرت جها نی را نثارآن ها کرد! بطور نمونه ، همه دا نشجویان امریکای به مخا لفت با جنگ نتا نیاهو به کمک با یدن درغزه بر خا ستند ودا نشجویان برخی کشورهای اروپای هم همراه وهمصدای آن ها شد ند وبه مخا لفت با سیا ست های اسرا ئیل گرا یا نه - غزه ستیزا نه حکومت های خود بر خا ستند وادا مه می دهند. درامریکا واروپای غربی هم ، صهیو نیست ها به کمک حکومت های صهیونیسم گرا وفلسطینی ستیزبه دا نشجویان مخا لف جنگ اسرا ئیل در غزه ، حمله وما هیت زشت خود وبا دا ران خود را نما یش دا د ند! همرا هی همگا نی دا نشجویان امریکای واروپای با مردم غزه ونفرت بی پا یان آن ها از اسرا ئیل ودرتنگنا قرار دا دن حکومت های امریکا وبریتا نیا و فرا نسه وآلمان ؛ با عث شد که رئیس جمهورها وپا د شاه های آن ها برا ست یا دروغ وفریب کاری تغییر موضع بد هند! تغییر موضعی که ما نع توحشی نتا نیا هو در نواز غزه ودگربخش های فلسطین اشغا لی نشد. ازاینکه نتا نیا هو می دا ند که تغییر موضع امریکا وهمکارهای اروپای اش در پیوند به توحش او به فلسطینی ها جدی نیست ، به تباه کاری خود درغزه ونوارغربی فلسطین ادا مه می دهد. بنا برآن ، درپسین بخش مقا له ، به صرا حت می گویم که تغییرموا ضع سیا سی های امریکای واروپای چه را ست چه نما یشی ، برا یم اهمیت ندارند. وارونه موضع گیری های سیا سی های سرما یداری زده ی غربی ،مظا هره های دا نشجویان امریکای واروپای علیه توحش اسرا ئیل درغزه ونوارغربی فلسطین ، برا یم دا رای اهمیت ویژه می با شند. به این خا طر که ، مظا هره های دا نشجویان هم مظلومیت مردم غزه ودیگر بخش های فلسطین اشغا لی را به گونه پد یده حسا س جها نی با لا کشید هم با نما یش توحش نتا نیا هو به کمک با یدن به مردم غزه ، ذهن ووجدان جا معه بشری را تکان دا د هم بیهود گی وخود فروشی وبی شخصیتی زمان دا ران تحمیلی- نا مرد می عرب ها به خصوص سیسی واسد وحشی را نما یان تر کرد! از این رو ، به نفع سران کشورهای امریکا و اروپا که حا می اسرا ئیل می با شند می دا نم دا نم که به پیا مد های مظا هره های دا نشجویان مخا لف جنگ تباه کا را نه نتا نیا هو درغزه توجه کرده ازحما یت اوخود داری وروند ایجاد کشور فلسطین را نه درشعار بلکه درعمل از سر بگیر ند وتنها ازهمین طریق می توا نند هم کمک در تا مین صلح وامنیت درخا ورمیا نه کنند هم اسرا ئیل منفور شده درمنطقه را نجا ت دهند. در غیرآن ، نفوذ ومنا فع اقتصادی- سیا سی- استرا تژیک خود را درخا ورمیا نه ازد ست می دهند.

طا لبان زن ستیز- حقوق بشرگریز ؛ زا ده ی فقرتاریخی- فرهنگی افغان های دوطرف مرز دیورند ، یا تروریسم کاریی طا لبا نی- تجارتی پا کستان؟

بخش دوم ، طا لبان زا ده ی فقر فرهنگی افغان ها روزشنبه ، هشتم ماه ثور ، سا ل 1403 ابراهیم ورسجی دربخش نخست این مقا له ، طا لبان را د ستا ورد فقر تاریخی افغان ها معرفی کردم. دربخش دوم ، طا لبان را زا ده ی فقر فرهنگی افغان ها ثا بت ونما یش می دهم. برای نما یش فقر فرهنگی افغان ها ، نخست به پا کستان ود وم به افغا نستان تمرکزمی کنم. به این خا طرکه ، پا کستان دراصل زا د گاه افغان ها ودا رای جمعیت بیشتری افغان می با شد. پشتون ها / افغان ها هم که درخرا سان افغا نستان نا میده ومرزبندی شده توسط هند بریتا نیا وروسیه تزاری ،هم اقلیت می با شند هم توسط شرکت انگلیسی هند شرقی وهند بریتا نیا برخرا سان تحمیل شد ند! روسیه تزاری وشوروی جا نشین آن هم برای تا جیک یا فارسی زبان ستیزی همکار هند بریتا نیا شد ند. ازاینکه بریتا نیا وروسیه تزاری دوکشوراروپا یی می با شند و فرهنگ و زبان فارسی را رقیب زبان ها وسلطه های زبا نی وفرهنگی ، یا استعمارفرهنگی خود در جنوب ومرکز آسیا می دا نستند ، با تحمیل افغان های استعمارزی وبی فرهنگ برخرا سان و تغییر نام آن به افغا نستان ، هد ف های استعماری- استثماری خود را پیگیری کرد ند. افغان های استعمارزی از احمد ملتا نی مشهوربه ابدا لی تا طا لب غنی وزیرستا نی وطا لب هیبت الله بلوچستا نی ،از 1747 تا کنون ، به نوکریی آن ها ادا مه می دهند. ادا مه ذ لیلا نه که زبان وفرهنگ فارسی را لا غر وکمک به رونق زبان وفرهنگ افغا نی- قبا یلی خود کرده نتوا نستند! ازاینکه زبان وفرهنگ فارسی هم دا رای تاریخ درخشان هم نیرومند می با شد ،فارسی ستیزیی استعمارزی ها وبا داران بریتا نیای وروسی وامریکای وپا کستا نی شان موفق در براندا زی آن نه شد. وتا جیک ها / فارسی زبان ها هم مبارزه ی تاریخ سازفرهنگی- زبا نی برای دفاع ازهویت وتاریخ وفرهنگ درخشان خود کرد ند وادا مه می دهند! فقرزبا نی- فرهنگی افغان ها / پشتون ها هم در برا بر ایستا د گی زبا نی- فرهنگی تا جیک ها درما نده ترشد! بنا برآن ، فقر فرهنگی افغان ها / پشتون ها را بر رسی ونما یش می دهم. دراین نما یش فقرفرهنگی- زبا نی افغان ها ، نخست ، به سراغ هند د یروز وپا کستان امروز ، یا زا د گاه فرهنگ وزبان افغا نی / پشتونی می روم. من که هم سا ل ها در پا کستان مها جربودم هم زبان های ارد و وپشتو وانگلیسی را می دا نم ؛ قا بل تذ کر می دا نم که در پشا وروکویته وجنوب کرا چی ، تنها د وکتا ب بزبان پشتو د یدم. از جنوب کرا چی ، به این خا طر که یا د کردم که در آن درمحلی بنام سهرا ب گوت ، یک جمعیت افغان / پشتون وجود دارد. و بهتر است یا د آورشوم که درسهرا ب گوت ،کتا بی به عنوان " اسلام " نوشته مولا نا کفا یت الله د یو بندی وترجمه شده به زبان پشتو را یا فتم و با خوا ندن آن ، متوجه شدم که درآن بیشتر واژه های فارسی وارد و وکمترواژه های پشتو وجود دارد. بنا برآن ، در یا فتم که آن را یک فارسی زبان به زبان پشتو ترجمه کرده است! درکویته که فارسی زبان های هزاره وتا جیک وبیشتر بلوچ وشماری کمی افغان دارد ،کتا بی بزبان پشتو نیا فتم. در شهرک " پیشین" درشما ل کو یته / زا د گاه تره کی نا بغه بی سواد افغان که درماه های: دلو وحوت 1357 زند گی می کردم ، کتا بی بزبان پشتو نیا فتم! همچنان ، درآنجا با اشخا صی گفت وگو کردم که هم صنفی تره کی تا صنف سوم بود ند ومسخره می کرد ند که آن بی سوا د درافغا نستان رئیس جمهورونا بغه معرفی شده است! بنا برآن ، به هم صنفی های تره کی ، گفتم که آن نا بغه افغان را ک گ ب / سازمان جا سوسی شوروی درکا بل به قدرت نصب کرده وخلقی نما های جا هلی هم حزبی اش اورا نا بغه نا میده اند. ازآن هم مسخره تراینکه ، زا د گاه ترکی پشین درشما ل کویته بود وبد روغ اورا ازغزنی معرفی کرد ند. معلوم است کسی که درغزنی فارسی زبان تولد شده با شد وبه فارسی سخن گفته نتوا ند ، با ید ما نند تره کی نا بغه افغان شود! درپشاور، پیشترمرکز ولا یت سرحد واکنون ولا یت خیبر پشتو نخواه هم ، یک کتا ب به عنوان " رشتشیا رشتیا ده / را ستی را ستی می با شد، در 80 برگه ، نوشته خان ولی خان را د یدم. ازاینکه غفارخان پدرولی خان بی سوا د بود ، با ید پسرش نیمه با سوا د با شد و نیمه با سوا د بودن او را درنوشته اش د ید م! جمعه خان صوفی افغان پشتونستا نخواه وسا ل ها مهمان ظا هر ودا ود وتره کی - امین و نجیب هم ،کتا بی به عنوان " فریب نا تمام " بزبان پشتو نوشته است. کتا بیکه دربخش نخست مقا له ازآن یا د آورشدم. صوفی درنوشته ی خود اعترا ف کرده است که پشتون ها توان کتا ب خوا ندن را ندارند ؛ بنا برآن ، فریب نا تمام را بزبان ارد و ترجمه کردم تا خوا ننده دا شته با شد. چا پ سوم نوشته صوفی وپخش شده درکرا چی بزبان ارد و را پیا ده کردم وخوا ندم ؛ کتا بیکه ازپشتونستان خوا هی دروغین افغان های دوطرف مرز د یورند / یا لر وبر پرده برداری کرده است. بنا برآن، پشتونستا نخوا هان دروغین تهمت های زیا دی به او وارد کرد ند! ازحمله تروریستی طا لبان افغانِ پا کستا نی بد خترکوچولوی بنام ملا لی یوسفزی دروا دی سوا ت بخا طرمخا لفت او با بسته شدن مکتب ها بروی دختران ، بسیاری خبرنگا ران وبا سوا دان آگا هی دا رند! جا لب این است که ، ملا لی زخمی را ملکه بریتا نیا به لندن برد ودرمان کرد واکنون اوشهروند بریتا نیا وبرنده جا یزه صلح نوبل می با شد وباری هم در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرا نی وتشت رسوای طا لبان را ازبام تاریخ بزبا له دان جغرافیا اند خت! ازاینکه حقیقت گوی وحقیقت پذ یری درفرهنگ قبا یلی افغان ها د شوارمی با شد ، حق می دهم به پشتونستان خواهان بی فرهنگ - معا مله گر- خود فروش- وطن فروش که به ملا لی حمله تروریستی وصوفی حقیقت نویس وحقیقت گو را د شنام بدهند! ازاینکه ملا لی به قبیله یوسفزی تعلق دارد ، قبیله که در اصل تا جیک می با شد ، با ید ازحق تحصیل خود ود یگردختران دفاع کند! دختران افغا نستان هم ما نند ملا لی ، مصروف مبارزه با طا لبان افغان می با شند. مبارزه تاریخ سازکه درجهت تغییرسازنده وضع اسف باردختران وزنان می با شد. وضع درد نا کی که در اصل زا ده زبان وفرهنگ بد وی افغان ها درپا کستان / زا د گاه آن می با شد! بنا برآن ، بهترمی دا نم که به سراغ زبان وفرهنگ بد وی افغان ها درخرا سانِ افغا نستان نا میده شده توسط استعمارگران کهنه / با دا ران افغان های استعمارزی کهنه ونو چه دریشی پوش چه ریشو- تروریست بروم! در دا خل افغا نستان هم ، کتا بی بزبان پشتو نیا فتم ونبود آن هم علت های دارد به بررسی آن ها می پردازم.علت عمده آن این است که استعمارزی ها از احمد ملتا نی تا دا ود ، به پشتو سخن گفته نمی توا نستند. پشتو ندا نستن آن ها را بطه بزا د گاه شان دارد وزا د گاه آن ها ملتان وچارسده ود یره دون بود. ازاین نگاه که سلطان خان طلای پدرکلان نا در غداردربخش قبا یلی ولا یت سرحد زند گی می کرد ودرحمله دوست محمد برا دری نا تنی خود ووا لی تحمیل شده برکا بل توسط شرکت انگلیسی هند شرقی ، در اشغا ل پشاوربه او کمک نکرده بو ، شرکت نا مبرده هم درچارسده هم در د یره دون به او زمین دا د. درچارسده ، خا نوا ده غفارخان ونوه ها یش ازهمان زمین ها تا کنون نان می خورند. غفار خان هم که از نوا سه های همان سلطان خان طلای می با شد. ود یگر خود فروشان افغان هم دربد ل نوکری به هند بریتا نیا ،از آن در د یره دون زمین گرفته بود ند. بنا برآن ، ان ها درافغا نستان ، بنام د یره دونی ها شهرت یا فته بود ند. قا بل یا د آوری می دا نم که ، بازما نده های همان د یره دو نی ها " پشتو تولنه " نهاد پشتو کاری در کا بل سا ختند وروزنا مه هیوا د / وطن را هم پخش کرد ند که خوا ننده نیا فت! افزون برآن ، فارسی ستیزی هم کرد ند! بطورنمونه ، دردوره نخست وزیری ها شم خان ، شاه ولی معا ون او در روز 12 ماه حوت سا ل 1315 خورشیدی- 1937 ترسای ، فرمان فارسی ستیزی را امضا کرد ونعیم برا در زا ده اش و وزیر معا رف مسئو لیت اجرای آن را بد وش گرفت. درآن فرمان ، درج شده بود که تد ریس بزبان فارسی ممنوع وبزبان پشتو تبد یل وگسترش دا ده شود! ازاینکه حکومت جا هل ومتعصب د یره دونی ها آموزگاران بزبان پشتو ندا شت ، از 1315 تا 1346 ، جهل وبی خردی را به مردم تحمیل کرد! بنا برآن ،برخی درباری های محمد زی ها که پدرکلان ها وپد ران وخود شان را بنام استعمارزی ها یا د می کنم ، متوجه دو پرسمان شد ند: نخست ، آموزش وپرورش جبری بزبان پشتو معا رف نیمه جان افغا نستان را به سوی مرگ را نده است! دوم ، تا جیک ها در دا خل وا کنش نشان دا د ند وحکومت محمد رضا شاه پهلوی به خصوص فرهنگیان ایران هم متوجه فارسی ستیزی افغان های استعمارزی شد ند ووا کنش نشان دا د ند! بطور نمونه ، جلال آل احمد دا نشمند ایرا نی در باره ی فارسی ستیزی افغان های استعمارزی ، این گونه ابراز نظرکرد: افغان ها که نا له شان ما نند هوای بلندی های هند وکش سرد است ، بازی را تازه ازاول شروع کرد ند! یعنی روشنفکری را ازکشف حجا ب شروع کرد ند! وبا اینکه بنگاه فرا نکلین امریکای ها تا د و سه سا ل پیش کتا ب های درسی شان را یکسره در تهران چا پ می کرد ، برای خود شان پشتو بازی هم درآورده اند تا روشنفکر محتمل آینده افغان د یواری د یگری ازعدم تفا هم با همسا یگان خود دا شته با شد. اگرمی گویم همسا یگان ، به این اعتباراست که فارسی فقط در ایران رسمی نیست ، در تا جیکستان شوروی ( وازبکستان ) هم هست که همسا یه ی شما لی افغا نستان است ودرپا کستان هم هنوز روا جکی دارد که همسا یه ی جنو بی ایشان است. در حا لیکه گمان می کنم که افغان ها هم فهمیده با شند که خطراز جا نب ایران برای ایشان به همان اندازه است که از جا نب اتحاد شوروی برای ما ( در خد مت وخیا نت روشنفکران ، جلال آل احمد ، بر گه 354)! اگرچه فارسی ستیزی استعمارزی ها دردوره سیاه ها شم وحشی در ادا مه ی عبد الرحمن وحشی ونا در غدار ، ضربه ی کمرشکن بزبان فارسی وارد کرد ؛ اما کمکی به تقویت وگسترش زبان پشتو زبان اصلا هندی- پا کستا نی وتحمیل شده بر افغا نستان کرده نتوا نست! بنا برآن ، با نخست وزیر شدن شاه محمود در سا ل 1346 خورشیدی ، تد ریس جبری بزبان پشتو پا یان یا فت وبه فارسی به گونه کمرنگی اجازه تد ریس دوباره در مکتب ها ودا نشگاه دا ده شد. جا لب این است که ، افغان های استعمارزی از احمد ملتا نی تا ها شم که از( 1747-1947) به کمک شرکت انگلیسی هند شرقی وهند بریتا نیا برخرا سان تحمیل شده بود ند ، زبان ارد و را نا قص می فهمید ند وتوان سخن گفتن بزبان پشتو را ندا شتند و برای تقویت آن فارسی ستیز کرده وطن ما را به جهلستان تبد یل ووا کنش های زیا دی علیه خود درجا معه اکثرا فارسی زبان خلق کرد ند! بنا برآن ، با نخست وزیر شدن شاه محمود در سال 1346 ،تد ریس جبری بزبان پشتو را پا یان و به تد ریس دوباره ی زبان فارسی اجازه دا د ند. راه اندازی دوباره تد ریس بزبان فارسی هم در اصل زا ده ی فشار تا جیک ها در دا خل وترس از وا کنش ایران بود. همزمان با فارسی ستیزی افغان های بی فرهنگ - د یره دو نی ، یونسکو / نهاد علمی- فرهنگی سازمان ملل ومستقر در پا ریس ، ازهمه کشورهای جهان خوا ست که مفا خر فرعلمی- فرهنگی خود را به آن معرفی کنند! بطورنمونه ، به گفته واصف با ختری فرهنگی تا جیک: درزمان نخست وزیری دا ود خان ، یونسکو ازکشورهای جهان خوا سته بود که مفا خر علمی- فرهنگی خود را به آن معرفی کنند. بنا برآن ، افغا نستان : " خوشحا ل خان ختک ،رحمن با با ، حمید با با ،شیرمحمد کا کرواشرف خان را به آن معرفی کرد." اشخا صی که هم پا کستا نی بود ند هم بر اسا س تعریف یونسکو ازچهره های علمی- فرهنگی ، چهره های علمی و فرهنگی نبود ند! آشکار است ؛ اگر بخوا هید ملتی را به برد گی بکشید ، فرهنگ وزبان وهویت آن را در هم بکوبید! اگر فرهنگ آن ملت یا مردم غیر قا بل خرده گیری ونا بودی بود ، تا آنجا که می توا نید از تحریف ودروغ بهره برداری کنید تا آن را ازپای در آورید! اگر ابزاری در د ست ندارید ، دروغ گوی ومسخ کاری بزرگترین عا مل پیروزی تان می شود! کاری که افغان های استعمارزی به تا جیک ها وزبان وفرهنگ تاریخی- درخشان آن ها کرد ند! وقتیکه فارسی ستیزی افغان های متعصب وبی فرهنگ ، نتیجه مورد نظر شان را ندا د ، آن ها سه کار زبان- فر هنگ ستیزا نه را کرد ند: نخست ، دری بازی ومرزکشیدن میان فارسی ودری. دوم ، تحمیل واژه های جعلی پشتو به زبان فارسی وتوزیع گوا هی نا مه های درسی فارسی زبان ها بزبان پشتو. سوم ، غلط نویسی در رسا نه ها ودفترچه های حکومتی وتوزیع گوا هی نا مه ها بدا نش آموزان ودا نش جویان بزبان پشتو. بطورنمونه ، من در سا ل 1350 خورشیدی ، ازمکتب ابتدای درورسج فارغ شدم ووزارت معا رف حکومت استعمارزی ها شها د ت نا مه مرا بزبان پشتو برا یم فرستاد! زبا نیکه اطلا عی ازآن ندا شتم! بهر حا ل ، اگرچه د شمنی افغان های استعمارزی با زبان فارسی ، کمک به نا بسا ما نی آن کرد ، اما موفق در بر اندازی آن وترقی زبان پشتو نشد! و تا جیک ها هم قهرما نا نه از زبان وفرهنگ خود در برا بر تها جم استعمارزی های بی فرهنگ د فاع کرد ند! دراصل ، نیرومندی وگسترد گی زبان فارسی وایستا د گی تا جیک ها ونا توا نی زبان پشتو ، تلاش های فارسی ستیزا نه ی افغان های متعصب - استعمارزی- فارسی ستیز را زبا له کرد! نما د بارز زبا له شدن آن هم بی د ستا ورد تمام شدن تلاش های تره کی وامین وخلقی نما های بی فرهنگ همتبارشان درپیشرفت زبان پشتو می با شد. بطور نمونه ، بعد ازکو د تای ننگین ماه ثور 1357، نشریه انقلاب دروغین ثوربزبان های فارسی وپشتو راه اندازی شد. محمود بریا لی برا در ببرک کارمل که د بیرنشریه ی انقلاب نام نهاد ثور بود ، سال ها بعد ، در دهلی به من گفت که بخش پشتوی آن خوا ننده ندا شت. بطورنمونه ، از اطرا ف هلمند و د یگر وولا یت جنوب ، بخش فارسی انقلاب ثوررا می خوا ستند وما هم برای متقا ضیان می فرستا د یم. پیشتر ازآن ،در دوره های : ظاهر ودا ود هم روزنا مه های : " انیس " و" هیواد " بزبان های فارسی وپشتوچا پ و پخش می شد ند ؛ اما دومی خوا ننده ندا شت. بطور نمونه ،کا ظم آهنگ که تحصیل خبرنگاری دا شت واستا د دا نشکده آن هم بود ودر روزنا مه های نا مبرده کارمی کرد ؛ به من گفت که دومی هرگز خوا ننده ندا شت. بنا برآن ، زبا له کرده می شد. وعبد الحی حبیبی که ما نند طا لب غنی به نا بغه شهرت یا فته بود ، " پته خزا نه " را بزبان پشتونوشت وبعد تر اعتراف کرد که جعلکاری کرده است. ازاین رو، به تاریخ نویسی دروغین بزبان فارسی روی آورد. نما د بارز تاریخ نویسی دروغین او " افغا نستان بعد ازاسلام " می با شد! دروغ های که خوا ننده نیا فتند. غبار وفرهنگ هم که فارسی زبان وکارمندان انجمن تاریخ درکا بل بود ند ، "افغا نستان درمسیرتاریخ " و" افغا نستان در پنج قرن اخیر" را نوشتند وخود را ما نند حبیبی مسخره کرد ند! به این خا طرکه ، ما خرا سان بزرگ را دا شتیم که توسط هند بریتا نیا وروسیه تزاری چند پارچه شد ودر مرکزآن افغا نستان را در سا ل 1880 ترسای به گو نه منطقه ی حا یل میان خود سا ختند. بنا برآن ، عنوان های نوشته های: غبار وفرهنگ وحبیبی ، چرند یا ت می با شند! ازاینکه ، ازنام گذاری های نا درست حبیبی وغبار وفرهنگ به کتا ب های آن ها یا د آوری کردم ، بهتر است که نگاه دکتر نا شنا س افغان در باره زبان های فارسی وپشتو را هم بازتا ب دهم. بطورنمونه ، نا شنا س می نو یسد: درافغا نستان 32 قوم زند گی می کنند که 31 قوم این کشوربزبان پشتو بلد یت ندارند. حتا نصف زیا د پشتون ها هم زبان پشتو را نمی دا نند. زبا نی را که ده در صد مردم درست ندا نند ، زبان رسمی نه بلکه زبان محلی می با شد! زبان فارسی هم زبان ملی است وهم زبان رسمی واداری. زبان محیط (فرا گیر ) و وسیله افهام وتفهیم میان تمام اقوام افغا نستان. زبان ما دری ده قوم بزرگ کشور ما نند تا جیک ، هزاره ، ایما ق ،، اسما علیه ، سا دا ت ،تا تارپا مری، قزلبا ش، برا هوی، گجر، پشه ی حتا ازبک وترکمن. دکترنا شنا س یکی از دا نشمندان که دکترای خود را درزبا شنا سی ازروسیه بد ست آورده است که خود یک پشتون تبار قند هاری است ، می گو ید :من به سا ختارزبان پشتو متوجه ودقت بکاربردم ، این طوراستنبا ط نمودم که در خصوص این زبان هر اندازه که کار صورت بگیرد ، کا ملا بی فا یده است. او ازدولت مردان پشتون تبار تقا ضا نموده است که مصارفی که درمورد زبان پشتو صورت می گیرد آن مصارف گزا ف را جهت غنا مندی فرهنگ اصیل خرا سان بزرگ انجام دهند تا ملت ها بدا نند صا حب اصلی خرا سان کهن وبا ستا نی کی ها هستند وافتخا را تش به پشتون ، تا جیک ، ازبیک وبقیه اقوام افغا نستان تعلق می گیرد. پیام دا کتر نا شنا س به پشتون های متعصب که سر اسپ سوار هستند، این است که هر قدر به این مورد بی فا یده بتا زید خود تان را با این کار مسخره وبد نام خوا هید کرد." درپسین بخش مقا له ، با تا یید نظرهای: جمعه خان صوفی ونا شنا س ، درباره نا بکاروتحمیلی بودن زبان پشتو ، نگاه پشتو خوا هان را به سه پرسمان / مسئله های زیر جلب می کنم: نخست ،زبان وفرهنگ پشتو درخرا سانِ افغا نستان نا میده شده توسط هند بریتا نیا وروسیه تزاری در سا ل 1880 ترسا ی ، زبان وفرهنگ تحمیلی ونا بکار و وپیشرفت نا پذ یر می با شد ؛ دوم ، طا لبان زا ده ی زبان وفرهنگ نا توان افغان های دوطرف مرز دیورند می با شند ؛ سوم ، پا کستان به حیث وا کنش به پشتونستان خوا هی استعمارزی ها طا لبان را ایجاد وبی فرهنگی خود وافغان ها را نما یش دا ده است! ازاینکه تا جیک ها که حضور شان درافغا نستان ، هم برا بربه حضورزبان فارسی می با شد هم در برا براما رت زن ستیز وحقوق بشرگریز نخست طا لبان / شا خه ریشو- تروریست ارتش پا کستان هم در برا بر اما رت دوم وآنچنا نی آن ها مبارزه ونگذا شته ونمی گذارند که سرزمین تاریخی- فرهنگی شان مسخ کرده شود ؛ بسیار خرسند می با شم! افزون برآن ، از افغان های درس خوا نده ، می خوا هم که همکار تا جیک ها درمبارزه برای نجا ت افغا نستان شوند. درغیرآن ، حما یت آن ها از طا لبان ، جنازه افغان ها وافغا نیت آن ها را برمی دارد. درحا لیکه ، می دا نم که عزم پا کستان با طا لبان کاریی تروریستی- زن ستیزدرافغا نستان ، بر دا شتن جنازه افغان ها می با شد. وارونه ی آن ، باورکا مل دارم که تا جیک ها به حیث یک قوم اکثریت برنا مه افغا نستان ستیزا نه پا کستان را زبا له ووطن تاریخی- زبا نی- فرهنگی خود را آزاد وخود گردان خوا هند کرد! ادا مه دارد.

طا لبان زن ستیز- حقوق بشر گریز ؛ زاده ی فقرتاریخی- فرهنگی افغان های دو طرف مرز دیورند ، یا تروریسم کاریی طا لبا نی- تجارتی پا کستان؟

ابرا هیم ورسجی روز شنبه ، هجد هم ماه حمل ، سا ل 1403 بخش نخست ، بر رسی فقر تاریخی افغان ها دراین سلسله نوشته های دوام دارکه درادا مه بررسی سیا ست طا لبان پرور- تجار تی- تروریستی پا کستان درافغا نستان ، پیش کش خوا نند گان می شوند: نخست ، به تاریخ سیاه - وطن فروشا نه ی امیران استعمارزی افغان ؛ دوم ، به فقر فرهنگی افغان ها وبیرون کردن طا لبان زن ستیز- حقوق بشر گریزازشکم آن توسط نظا می های منا فق ودوگا نه باز پا کستان. سوم ، به فقرتاریخی- فرهنگی پا کستان که بهره بردا ریی منا فقا نه ازاسلام به گونه ی طا لبان کاریی تروریستی درافغا نستان وطا لبان کاری درقلمروخود ش که دومی برای تقویت اولی می با شد ، می پردازم. دررا بطه به بخش های نخست ودوم ، به گونه ی کوتاه ،ازکتا ب های زیربهره برداری می کنم: نخست ، نظام تعلیمی وتربیتی مسلمان ها در هند ، نوشته صد رالد ین اصلاحی. دوم ، تتمت البیان فی تاریخ افغان ، نوشته سید جما ل الد ین مشهوربه اسد آبا دی درایران وافغا نی درافغا نستان. سوم ، سلا جقه ، نوشته سید ابوالاعلی مود ودی. چهارم ، فر یب نا تمام ، نوشته جمعه خان صوفی. پنجم ، افغا نستان عصرمجا هد ین وبرآمد های آن ،نوشته دکترچنگیزپهلوان. ششم ، طا لبان نوشته احمد رشید. هفتم ، برآمدن طا لبان درافغا نستان ، خیزش عمومی ، جنگ شهری، وآینده ی منطقه ، نوشته نعمت الله نجومی. هشتم ، بازگشت طا لبان بعد ازعقب نشینی امریکا ازافغا نستان ، نوشته حسن عبا س استاد دا نشکاه وا شنگتن د یسی. نهم ، آشتی ، اسلام ، دموکرا سی وغرب ، نوشته بی نظیربوتو. شا یان یا د آوری می دا نم که ،طا لبان دردوره ی نخست وزیریی بوتو، در ماه اکتوبر1994- ماه میزان 1373 ،زیرفرمان نصیر با بر وزیر دا خله در حکومت او به افغا نستان صا درکرده شد ند. دهم ، بریتا نیا درهند ، تاریخ اجتما عی را ج ، نوشته ی دیوید جیلمور. یازدهم ، استعماربریتا نیا درجنوب آسیا ، نوشته کارل مارکس وانگلس. دوازدهم ، جنگ بارک او با ما ، نوشته با ب ود وارد. سیزدهم ، وعده یک سا ل ، بارک اوبا ما. نوشته جا نا تان التر. چهاردهم، قبیله های سیا سی ، نوشته ی امی چوا. پا نزدهم ، خطرنا کترین جاها یا کشورها در جهان ، نوشته را برت یا ل پلتن. شا نزدهم ، چرا ملت ها نا کام می شوند؟ وکشورهای نا کام ، نوشته های نوام چا مسکی ، کتا ب های می با شند که ازآن ها دراین نویشته ونویشته های بعدی، بهره برداری می کنم. همچنان ، یا د آور می شوم که ، از کتا ب های یا د شده ، نوشته های اصلا حی ومودودی وصوفی، بزبان ارد و، نوشته سید جما ل ، بزبان عربی ونوشته دکتر پهلوان بزبان فارسی ، ود یگرنوشته ها بزبان انگلیسی می با شند. بهتر است یا د آورشوم که ،فریب نا تمام بزبان پشتو نوشته شده بود. وصوفی اعتراف کرده است که پشتون ها کتا ب نمی خوا نند. بنا برآن ، آن را بزبان اردو ترجمه وپخش کرده است. من هم چا پ سوم نوشته صوفی را که بزبان ارد و درکرا چی پخش شده بود ، پیا ده کردم وخوا ندم وبا وردارم که هراردوزبان پا کستا نی با خوا ندن آن کمر بد شمنی دوام دار با پشتون ها بسته می کند! به این خا طر که ، صوفی یکی از پشتونستان خوا هان پا کستا نی وسال ها در کا بل زند گی می کرد. پشتو نستان خوا هی که ازمعا مله گری های ما لی- سیا سی نمای غفار خان وولی خان فرزند او با شوروی وهند ازطریق استعمارزی های تحمیل شده بر کا بل ،پرده برداری کرده است. همچنان ، بهتر است یا د آورشوم که ، درکتا ب های یا د شده ، غیر ازنوشته های چا مسکی ،به فقر تا ریخی- فرهنگی-طمعکاری- نوکریی افغان های استعمارزی از احمد ملتا نی مشهوربه ابدا لی تا طا لب غنی وطا لب هبت الله ، به ترتیب : نوکران شرکت انگلیسی- هند شرقی وهند بریتا نیا وشوروی وامریکا وپا کستان ،از 1747 تا کنون ، پردا خته شده است. بطورنمونه ،درنوشته مارکس وانگلس ، آمده است که احمد ملتا نی با غارت سرما یه دزدی کرده ی با دارش / نا در افشارازهند زیراداره مغل ها، بعد ازبازگشت ازهند و کشته شدن او درخرا سان ، حکومت قبا یلی خود را درقندهار اعلام کرد.علت اولی حمله افشار به هند ، دستگیری وقتل افغان های هوتکی غارتگر اصفهان وعلت دوم آن خا لی کردن با نک امپرا توری روبزوا ل مغل ها به نفع شرکت انگلیسی- تجارتی- جا سوسی بود. در پیوند به اصل نخست، قا بل یاد آوری می دا نم که ، احمد ابدا لی زیرفرمان نا در افشار، 850 افغان هوتکی را در دهلی به قتل رسا ند! به این خا طرکه ، هوتکی ها علیه حکومت صفوی شورش وعا مل فروپا شی آن شده بود ند. نا درافشارهم که یکی از افسران ارتش صفوی واحمد ملتا نی زیرفرمان او بود. ازاینکه امپرا توریی مغل دراثر شورش مرهته ها وجا ت های هند و وحمله غارتگرا نه نا درافشارو احمد ملتا نی ، تضعیف شده بود وافغان های قبا یلی فرهنگ ما لیه دا دن به حکومت ها را ندا شتند وندا رند. بنا برآن ، غارت هند زیرسلطه مغل ها ، به فرمان شرکت انگلیسی هند شرقی، وسیله پول وغله درآوردن ابدا لی شد. خوا ست شرکت انگلیسی هند شرقی یا با دار احمد ملتا نی هم همین بود تا سلطه خود را برجنوب آسیا تحمیل کند! درزمینه ، درنظام تعلیمی وتربیتی مسلمان ها درهند ، آمده است که گروه های هند وی: مرهته وجا ت ،موجود یت امپرا توری مغل ومسلمان ها را به خطر اندا خته بود ند ؛ ودرآن برهه ی تاریخی ، احمد ابدا لی سرد سته یک گروه مسلح غارت گردرشما ل غرب هند یا پا کستان کنو نی وکناره های دهلی مصروف غارت وتباه کاری بود. شاه ولی الله دهلوی رهبر مذ هبی مسلمان های هند گمان کرده بود که ابدا لی مسلمان می با شد. بنا برآن ، ازاو خوا ست که به جنگ علیه مرهته ها وجا ت ها بپردازد وما نع فروپا شی حکومت مغل های مسلمان توسط آن ها شود. ازاین نگاه که ابدا لی نوکر شرکت هند شرقی بود وما موریت دا شت که حکومت مغل ها را به نفع آن نا بود کند ، وارونه خوا ست شاه ولی الله ، به نفع با دار خود در جهت فروپا شی مغل ها و تشکیل هند بریتا نیا عمل کرد. بطورنمونه ، ابدا لی با خا لی کردن با نک مغل ها واختطا ف دختر پا د شاه مغل به قند هاربر گشت. شاه ولی الله با د یدن جنگ ابد ا لی علیه مغل ها وتقویت مرهته ها وجا ت ها وجا ده سازی کردن او برای سلطه شرکت درظاهر تجارتی ودراصل سلطه جوی انگلیسی برهند ، گریست! کارل مارکس وانگلس دراثر خود درباره جنوب آسیا ، نوشتند که ابدا لی با خا لی کردن خزا نه مغل ها ، خد مت بزرگ به تحمیل سلطه ی استعمار بریتا نیا برهند کرد. ازاین رو ، حق با سید ابوالاعلی مودودی دا نشمند پا کستا نی می با شد که احمد ابدا لی را در اثرخود " سلا جقه " لتیره نا میده وسرزنش کرده است! دروا قع ، همان ابدا لی لتیره ونوه های وطن فروش او از 1747 تا 1842 ، به استعمار بریتا نیا نوکری کرد ند. به گوا هی تاریخ سیاه استعمارزی ها، شاه شجاع نوا سه ی ابدا لی را مردم کا بل درسا ل 1842 ترسا یی اعدام کرد ند. و بعد از اعدام شاه شجاع توسط کا بلی ها ، دفترچه نوکریی سد و زای ها به شرکت هند شرقی بسته شد ودوست محمد از قبیله محمد زی جا نشین آن ها شد. دوست محمد دردوره اول اما رت وطن فروش خود نوکرشرکت هند شرقی ودردوره دوم امارت سیاه کارخود نوکرهند بریتا نیا شد. به سخن د یگر، هند بریتا نیا جای شرکت هند شرقی را گرفت. مردم هم که ازسلطه هند بریتا نیا برخرا سان خشمگین شده بود ند سه جنگ علیه آن کرد ند. جنگ های که در اثرخیا نت ها ووطن فروشی های امیران افغان قبا یلی از دوست محمد تا نا درغدارنا کام شد ند. به گواهی تاریخ نا شا د خرا سا نیان ، عا مل اصلی شکست جنگ های آن ها علیه بریتا نیا ، خیا نت ووطن فروشی افغان های استعمارزی می با شد. و سلطه ی استعماریی شرکت هند شرقی وهند بریتا نیا برخرا سان که در سا ل 1747 آغازشده بود تا 1947 ، ادا مه یا فت. سا ل 1947 هم که پا یان عمر استعماربریتا نیا وظهورهند خود گردان وپا کستان خود گردان نما می با شد. با ظهور هند وپا کستان که جا نشین هند بریتا نیا شده بود ند ، افغان های استعمارزی که نوکران هند بریتا نیا بود ند ، با دار خود را ازدست دا د ند. غمبار اینکه ، با پا یان سلطه ی بریتا نیا وظهور پا کستان ، افغان های استعمارزی دو جنا یت بزرگ کرد ند که تا کنون مردم تا وان آن را می پردازند: نخست ، پشتونستا نخوا هی علیه پا کستان کرد ند. دوم ، برای ادا مه سلطه قبا یلی- استعمارزی خود نوکرشوروی شد ند تا ازاین طریق پشتونستان را ازپا کستان بگیرند. در شرا یطی که شمار افغان ها / پشتون ها در پا کستان زیا د وشمار آن ها در خرا سانِ افغا نستان نا میده شده توسط هند بریتا نیا وروسیه تزاری ، 32 در صد می با شد. 32 درصد بودن پشتون ها برآورد مردم شماریی تره کی وامین درسا ل 1357 می با شد. نتیجه مردم شماری نا مبرده را برای پنهان نگدا شتن پشتون ها ، تره کی وامین اعلام نکرد ند! اقلیت بودن افغان ها را غلام د ستگیر پنجشیری همکار نزد یک تره کی وامین به نویسنده گفت. عا مل عمده ی پشتو نستا نخوا هی استعمارزی ها هم این بود که خیا ل پردا زا نه می خوا ستند پشتون های شرق دیورند را ازخود کرده به شمار قبا یل خود درخرا سان بیفزا یند. ازاینکه افغان ها درخرا سانِ به آه وفغا نستان نام گذاری شده توسط هند بریتا نیا وروسیه تزاری درسا ل 1880 ترسای ، اقلیت مطلق بود ند ومی با شند ، با ید برای افزا یش شمارافغان ها، پشتونستا نخوا هی خیا لی علیه پا کستان می کرد ند! افزون برآن ، استعمارزی ها ازامان الله تا دود ، پشتون های زیادی را ازبخشی شرقی مرز دیورند به افغا نستان آورد ند. افغان های که تا جیک ها وهزاره ها وترکمن ها وبلوچ ها ونورستا نی ها ، آن ها را نه از خود بلکه نا قل می دا نند! طرفه اینکه ، استعمارزی ها با پشتونستا نخوا هی علیه پا کستان ، از هند دا لر ستا نی ها هم کرد ند! ازاینکه سید جمال درنوشته خود افغان ها را طمعکار وخود فروش معرفی کرده است ، با ید دا لر ستا نی- خود فروشا نه ازهند می کرد ند! د ستا ورد پشتونستان خوا هی استعمارزی ها اول نوکری به شوروی ودوم نوکری به امریکا واکنون نوکر به پا کستان یا غلام غلام شدن می با شد. برای اینکه افغان های استعمارزی به قدرت برسند وبه حکومت های وطن فروشا نه ی خود ادا مه دهند ، غلام استعمارهای رنگا رنگ واکنون غلام پا کستان یا غلام غلام شدن یک امرعادی- روزمره برای آن ها می با شد! شا یان یا د آوری می دا نم که، نوکریی استعمارزی ها به استعمار ها از شرکت هند شرقی تا هند بریتا نیا وشوروی وامریکا وتا زه نوکریی آن ها به پا کستان ، زا ده اقلیت بودن وفقر تاریخی آن ها درخرا سانِ افغا نستان نا میده شده توسط استعمارهای کهنه می با شد. تاریخ سیاه افغان های استعمارزی ، نشان می دهد که بد ون نوکری به استعمار ها نه به قدرت می رسند ونه به حکومت های پوشا لی خود ادا مه دا ده می توا نند ونه ازگذ شته نا شاد خود درس عبرت می گیرند تا آینده بهتر به قبا یل خود بسازند! ازآن هم مسخرتر اینکه ، افغان ها استعمارزی هم علیه پا کستان ، پشتونستان خوا هی کرد ند هم در قا لب طا لب های دریشی پوش وریشو در دوره های: طا لب کرزی وطا لب غنی وطا لب هبت الله ، غلام پا کستان شد ند! غلامی که ادا مه دارد! پا کستان فقرزده هم که بود جه اما رت اول طا لبان را از عربستان واما را ت متحده عربی گرفته بود وبخش بیشترآن را به جیب زده بود! بنا برآن ، امید وار بود که آن ها بودجه امارت دوم طا لبان را می پردازند. خوشبختا نه ، آن ها آماده پردا ختن بود جه امارت کنو نی طا لبان نشد ند! خود داری آن ها ازپردا ختن بودجه امارت دوم طا لبان ، پا کستان گرفتار مخمصه ی بی سا بقه ی تاریخی- ما لی کرده است! نفرت مردم و جا معه ی جها نی از اما رت زن ستیز طا لبان ؛ لگه ی ننگ درجبین پا کستان شده است! بنا برآن ، در پسین بخش مقا له ،فقر تاریخی افغان ها را که نما د بارزآن فرار طا لب غنی دزد وجا سوس دوگا نه امریکا وپا کستان ، با 169 میلیون دا لرو اما رت تاریخ زده- زن ستیز- حقوق بشر گریز طا لبان ، را که جا سوس همان ها می با شد ، جمع بندی ونوشته را پا یان می دهم. فرار طا لب غنی با 169 میلیون دا لراز کا بل ( منبع افشای مبلغ یا د شده سفارت روسیه درکا بل) در روز پا نزدهم ماه اگست ، شا نزدهم ماه سنبله ، پا نزده روز پیش از ترک میدان هوای کا بل توسط افسران وسربازان امریکا، یا با دارخود ورفتن به ازبکستان وازآنجا به اما را ت متحده ی عربی ، نشان می دهد که غلام پیش از آقای خود میدان هوای کا بل را ترک کرده است! دراین ترک میدان هوای کا بل توسط طا لب غنی وطن فروش ، یا د آوریی کوتاه ازد و دوپرسمان را ضروری می دا نم : نخست، بیکر رئیس سازمان جا سوسی بریتا نیا وبا جوا رئیس ستاد ارتش پا کستان ، در روز پا نزدهم ماه مه 2021 به کا بل آمد ند وطا لب غنی ، غلام خود را امرکرد ند که کا بل را به طا لبان تحویل دهد. دوم ، طا لبان دریشی پوش وطا لبان ریشو هرد و نوکران : امریکا و بریتا نیا وپا کستان ، می با شند. ازاینکه در " جنگ اوبا ما " نوشته با ب ود وارد ، از قول جوبا یدن ، آمده است که " افغا نستان دیگر اهمیتی برای امریکا ندارد ؛ " طا لبان دریشی پوش نا امید شد ند وکا بل را به طا لبان ریشو- تروریست همتبار خود تحو یل وبا میلیون ها دا لر فرارکرد ند. فرار طا لبان دریشی پوش وغارتگربا میلیون ها دا لروتحویل دادن کا بل به طا لبان ریشو- تروریست / شا خه ی ریشو- تروریست ارتش پا کستان ،نما د بارز فقر تاریخی افغان ها می با شد. ادا مه دارد.