کو دتای سیاسی ارتش پاکستان علیه دموکراسی ؛ برای نخست وزیرساختن طالب عمران خان

ابراهیم ورسجی
هفتم ماه اسد 1397
بهتراست درآغازمقا له ، روشن نما یم که بد و علت ، ما یل هستم را جع به تحولات پاکستان تحلیل سیاسی ارایه نما یم:نخست، پاکستان به خصوص فرمانده ارتش وآی اِس آی آن سال ها است که مصروف تروریست پروری وتباه کاری درافغانستان می باشند ؛ دوم ، درپاکستان ، دموکراسی ، یا بخا طررقا بت با هند یا ارج گذاری به میراث دموکراتیک بریتا نیا کاربرد کمرنگ دارد. کمرنگ به این خاطرکه ، نظامی ها تحقق دموکراسی را عا مل مهم حکومت مردم ومزاحم سلطه خود برپاکستان می دانند! مسا یلی که برای افغانستان ومنطقه دارای اهمیت فزاینده می باشند. شا یان یاد آوری می دانم که ، ازتباه کاری پاکستان درافغانستان یاد کرده کارنامه ارتش آن را بارزگرفته ام ، ازاین سبب که، باوردارم مردم این کشور طرفدار دوستی با مردم افغانستان می باشند. برخلاف ، فرمانده ارتش و آی اِس آی ، سال ها است که به افغانستان تروریسم صادرمی کنند وذهنیت منفی درمیان مردم ما علیه پاکستان خلق کرده اند.
ازاین نگاه که ، ازتباه کا ری های ارتش وآی اِس آی ، درنوشته ها وتبصره های دیگربسیارسخن گفته ام ، دراین نوشته ، به کو د تای سیاسی تازه ای ارتش پاکستان علیه دموکراسی وعلت های آن تمرکزمی کنم. آری، تمرکز برکو د تا ی سیا سی توسط ارتش برای نخست وزیرساختن طالب عمران خان ، ایجاب می کند که کمی درباره ای این طالب وبعدا تاریخ سیاسی گذ شته ای نزدیک پاکستان را ورق بزنم. درباره طالب عمران خان ، بدوکار بسیاربهوده ای اوبسنده می کنم:نخست، این کرکت کارسیاسی ساخته شده بارها گفته است که تروریسم ازافغانستان به پاکستان می آید! این موضع این طالب انکاراین واقعیت می باشد که طالبان افغان وپاکستانی را ازقوم افغان خود او ارتش پاکستان ساخته است! دوم، این طالب ریش تراشیده ازکشتارافراد بی گناه توسط طالبان وتند وران مذهبی بنام دفاع ازقانون بلسفمی یا توهین به مذهب ها دفاع می کند.
دراین باره ، لازم است که کمی درباره قانون توهین به مذهب ها درهند معلومات ارایه نمایم. نگاهی بتاریخ هند بریتا نیا نشان می دهد که ملکه ویکتوریا درسال 1862، قانونی را درهند اعلام ودرمعرض اجراگذا شت که بلسفیمی لاء یا توهین به مذاهب درجامعه چند مذهبی هند نام گرفت. براساس آن قانون ، اگرهرفردی هند و یا مسلمان ویا سیک و...به مذهب دیگرتوهین می کرد، ازشش ماه تا سه ونیم سال با ید زندانی می شد. جالب این است که ، درقانون نامبرده قتل درمیان نبود؛ همچنان که درقانون کیفری اسلام ، قتل توهین کننده به دین حتا بیرون شونده ازآن وجود ندارد. متا سفا نه، دردوره دیکتاتوری اسلام شعارژنرال ضیاء الحق ، آن قانون سخت ترویا ابزارقتل گردید. ازاین رو، درسال های اخیر، تند وران مذ هبی وطالبان عده ای زیادی افراد بی گناه را ترورکرد ند وحکومت پاکستان هم مانع چنان کشتارهای نه شد ونمی شود. تا سف باراینکه یک والی ولایت پنجاب ازحزب مردم هم به شهادت رسانده شد. طرفه این که ، طالب عمران خان ، رهبرتحریک انصاف که درنتیجه ای مهند سی ارتش درانتخا بات 25 ژوئیه ، در مقا یسه با مسلم لیگ ،حزب حاکم قبلی ، بیشتررای فراچنگ کرده است، مدافع چنان آدم کشی های مخالف قانون کیفری اسلام می باشد.
اکنون که ازطا لب گریی طا لب عمران خان وحما یت او ازکشتاربی گناهان بنا م تطبیق قانون ضد اسلامی توهین به مذا هب نامبرده شد، بهتراست که کود تای سیاسی علیه دموکراسی توسط ارتش را ریشه یا بی نمایم. بلی، تا اندازه ای که تحولات سیاسی پاکستان را درسا ل های پسین پیگیری کرده ام ، برایم روشن شده است که واکنش های تند درافغانستان، منطقه وجهان به خصوص درامریکا بخاطرتروریست پروری ارتش آن کشور ، عا مل های مهم مهند سی کردن انتخا بات 25 ژوئیه برای کنارزدن برا در نوازشریف ونصب کردن طا لب عمران درپست نخست وزیریی پاکستان می باشد.
طرفه این که، هم بی نظیربوتوی فقید هم نوازشریف زندا نی دررا بطه به نقش تروریست پرورپاکستان درافغانستان سخنان متناقض وبد گما نی آفرین گفته بود ند! اما نظرمن این است که ازمصلحت وترس فرماندهی ارتش وآی اِس آی چنان کرده اند. به این خاطرکه، سیاست افغانی وسیاست امنیتی وخارجی پاکستان کا ملا در دست نظا می ها وامنیتی های زیرفرمان آن ها می باشد. مسئله ای که امریکا وانگلیس، هند وروسیه، چین وایران وعربستان هم می دانند وقبول دارند. ازاین رو، سیاست امنیتی- افغانی پاکستان را مطلق زیراثرنظامی ها گرفته به نوشته خود ادامه می دهم.
درباره سیاست افغانی- امنیتی ارتش پاکستان وفاجعه آفرینی های آن درافغانستان ، بهتراست بگویم که فروپا شی شوروی ، پاکستان را نزد امریکا بی اهمیت ساخته بود. ازاین رو، به تروریست پروری با تبدیل افغانستان به پا یگاه تروریسم متوسل شد تا اهمیت خود را دوباره برای با داربه نما یش بگذارد. جالب این است که ، برای تطبیق این سیاست جنایت کا را نه ، فرماند ه ارتش پاکستان برای فریب پاکستانی ها نفوذ هند را درکا بل بزرگ ساخت وبرای امریکا خطر تروریسم دست ساخت خود را بزرگ وبیرون ازکنترول خود نما یش داد. آری، امریکا که می دانست ارتش پاکستان هم ازکمک های آن کشور وعربستان ودیگرکشورها برای جهادی ها در جنگ علیه شوروی ، دزدی کرده خود را دارای سلاح اتومی ساخته است هم ازتروریسم طا لبان والقاعده برای دالرگیریی مجدد بهره برداری می کند.
ازاین رو،امریکا وبریتا نیا به بها نه ای رخ داد یازدهم سیپتامبر 2001 ، به افغانستان تشریف آورده حکومت دست نشانده خود را ساختند. پاکستان که فکرکرده بود که امریکا وانگلیس افغانستان ویران شده را توسط آن اداره می کنند. برعکس،پاکستان بخا طر ایستاد گی تاجیک ها وتشریف آوریی امریکا وانگلیس یا با داران خود ش به کا بل، درمخمصه قرارگرفت وبرای بیرون رفت ازآن طالبان والقاعده را بازسازی کرده به جنگ علیه با دار خود وتوحش علیه مردم افغاستان اعزام کرد. ازاین نگاه که پاکستان دا رای یک اقتصاد درمانده وفاسد ومتکی به کمک های امریکا وقرضه های بانک جهانی وصند وق بین المللی پول ود یگر نهاد های ما لی غربی می باشد، ادامه کمک ها وقرضه های منا بع یاد شده به قطع کمک های پاکستان به تروریستان گره زده شد.
بنا برآن، نوازشریف نخست وزیر پاکستان با فرمانده ارتش درافتاد وبه او گفت که درخانه های تنگ وتا ریک نشسته تروریست تربیت وبرای تروریزه کردن افغانستان گسیل می دارید ودیپلمات های ما ازکا بل تا لندن، واشنگتن ، پاریس وبن زیرفشارمی باشند که کشورتان حا می تروریسم می باشد. ازاینکه نوازشریف تنها نخست وزیری بود که سه فرمانده تروریست پرور ارتش را برکنار وسه بارپست خود را ازدست داده بود، قمرجاوید با جوا فرمانده کنونی ارتش ترسید که شریف دست به برکناریی او می زند. ازاین رو، درماه ژوئیه سال 2017 ، شریف را توسط قاضی های تابع خود سلب صلاحیت کرد واو هم دریک بیا نیه متذ کرشد که پاکستان را ازاستعمار انگلیس مستقل کرد یم اما ازگرفت نظا می ها رها کرده نتوا نستیم.
ازاین سخن نوازشریف، فرمانده ارتش این گونه بردا شت کرد که اوقصد بازگشت به قد رت را دارد. بنا برآن، درحا لیکه نوازشریف ومریم نواز دخترش مصروف بیمارداری همسرومادرخود دربیمارستانی درلندن بود ند، یک قا ضی پدر ودختر را به جرم داشتن یک اپارتمان درلندن به ترتیب به ده سال وهفت سال زندان محکوم کرد. منظوراززندانی کردن شریف ودخترش این بود که درلندن مانده به پاکستان برنگرد ند ؛ تا فرمانده ارتش وآی اِس آی به آسا نی بتوانند انتخابات را مهند سی وطا لب عمران خان را نخست وزیر ساخته بدون مانع به تروریست پروری درافغانستان ادامه دهند.
برخلاف توقع فرمانده ارتش ، شریف ودخترش بتاریخ 13 ژوئیه وارد میدان هوا ی لاهور شد ند. درحا لیکه ده ها هزارنفر دربیرون میدان هوای لاهوربه استقبال شریف ودخترش گرد آمده بود ند، برخلاف قانون واخلاق مد نی، فرمانده ارتش او ودخترش را ازمیدان هوای به زندان اد یا له دررا ولپندی انتقال داد. معلوم بود که زندانی کردن شریف ودخترش به مهربانی مردم نسبت به آن ها افزود وسیاست مهند سی انتخابات توسط فرمانده ارتش را دشوارترساخت. همچنان، زندانی کردن افراد موثر حزب نوازشریف وترور رهبران حزب عوامی ناسیونال پارتی در پشا وروبلوچستان وخلق محدودیت ها برای حزب مردم واحزاب مذهبی وحرکت قوم مهاجر ود یگرگروه ها د رسند رچهارولا یت وسهولت فراهم کردن برای طا لب عمران خان و تحریک انصاف او، این ذهنیت را درذهن رهبران احزاب ومردم خلق کرد که ارتش وآی اِس آی کمربسته اند تا با ابزار کردن کمیسیون انتخا بات درانتخا بات تقلب وطالب عمران خان را نخست وزیر بسا زند.
مثلا، مرکزهای را ئی دهی را دریک مورد 85 هزارودرمورد دیگر، 84 هزارشمرده اند. خنده داراینکه ، برای تا مین امنیت رائی دهند گان درمرکزهای نامبرده، سه لک وهفتاد ویک هزارو سه صد وهشتاد وهشت سرباز وهشت ونیم لک پولیس وافراد امنیتی بکار انداخته شده اند. درتاریخ هیچ انتخا باتی درجهان این اندازه سربازوپولیس وافراد امنیتی بکارانداخته نشده اند! ازآن هم خنده داراینکه ، مولوی فضل الرحمن ، رهبر ائتلاف احزاب مذ هبی بنام متحده مجلس عمل ،فاش کرد که بعد از تمام شدن رائی دهی ، همه صندو ق ها ومرکزهای رائی دهی را ارتش تحویل گرفت. معلوم است که تحویل گرفتن مرکزهای رائی دهی وصند وق های آراء توسط ارتش جز مهند سی کردن نتا یج انتخابات ، تعبیری دیگری نمی توا ند داشته باشد.
طوریکه ازطریق سایت دان وجنگ ، روزنامه های انگلیسی واردو، وشبکه ای انگلیسی تلویزیون الجزیره، مسایل منوط به انتخابات پاکستان را پیگیری کرده ام ، این گونه دریا فت کرد م که ارتش بسیارمسخره آن را مهند سی کرده است. بطورنمونه، طالب عمران خان درپنج حوزه انتخاب شده ودوطرفدارش دردوحوزه انتخاب شد اند. درحالیکه اسفند یارولی خان وفرزند ش ازچارسده / حوزه انتخا بی شان برای رسیدن به شورای ملی وشورای ولایتی نا کام اعلام شده اند. مولوی فضل الرحمن وفرزند ش ازدیره اسماعیل خان نا کام اعلام شده اند. غلام احمد بلو ، یکی رهبر عوامی ناسیونال پارتی که کاند ید درپشاوربرای وکا لت درشورا ی ملی بود ، ناکان ساخته شد وفرزند ش قبلا درجریان مبارزه ای انتخابا تی درآن شهر ترورشده بود. محمود خان اچکزای ازبلوچستان هم مانند بلور نا کا م ساخته شد.
درولایت سند، زرداری وفرزند ش بلا ول زردای که دردوحوزه کاند ید بود ند تنها دریک حوزه موفق اعلام شد ند. همین سرنوشت را نظامی ها برای حرکت قوم مهاجر درکراچی رقم زده اند. خنده داراینکه ، حرکت قوم مهاجردرکراچی رای نیاورده یا کمترین رائی آورده و تحریک انصاف / حزب طالب عمران خان 14 وکیل ازآن شهر به پارلمان مرکزی روان کرده است ودرپارلمان ولایتی ولایت سند هم برای خود جا بازکرده است . با درنظرداشت مهند سی شدن انتخابات درولایت سند، محمد زبیر، والی آن ولایت استعفی نامه ای خود را به رئیس جمهور فرستاد وعلت آن را این ها بیان کرد:" بی نظمی وبی اصولی درکمیسیون انتخا بات، رفتار نا درست آن با امید واران حزب مسلم لیگ نوازشریف، ومخالفت کمیسیون با بازشماری رائی ها". درپنجاب ، بزرگترین ولایت پاکستان که 65 درصد نفوس آن کشوررا تشکیل می دهد ودیگرولا یت ها،مهند سی شدن انتخا بات توسط ارتش چنان واضح بود که نوازشریف اززندان اعلام کرد که انتخابات دزدی شده است!
با وجود مهند سی شدن انتخا با ت توسط ارتش وآی اِس آی وکمیسیون انتخا بات زیر فرمان شان، برای طالب عمران خان اکثریت ساده یعنی 50+1 هم میسر نشده است. مثلا، کرسی های انتخاباتی پاکستان 272 می با شد و 60 کرسی برای زنان و10 کرسی برای اقلیت ها درنظرگرفته شده است که همه 342 کرسی می شوند. ازاین رو، طالب عمران خان با یدحد اقل 50+1، یا اکثریت ساده / 172 کرسی بد ست میاورد. برخلاف ،چنان نه شد. بطورنمونه، بر اساس نتا یج اعلام شده توسط کمیسیون انتخا بات بتاریخ 28 ماه ژوئیه ، شمارکرسی های کما ی شده تو سط حزب ها قرارزیرمی باشد:تحریک انصاف،115 کرسی، حزب مسلم لیگ نواز،64 کرسی،حزب مردم، 43 کرسی، متحده مجلس عملی، یا حزب های مذهبی، 15 کرسی،آزاد امید وارها 13 کرسی، حرکت قوم مهاجر6 کرسی،حزب قاید اعظم 4 کرسی، حزب عوامی بلوچستان 6 کرسی، حزب ملی بلوچستان2 کرسی، عوامی مسلم لیگ، یک کرسی،عوامی نشنل پارتی، یک کرسی ،حزب جمهوری وطن، یک کرسی کمای کرده است. جالب این است که ، با وجود دست کاری ارتش وآی اِس آی، تحریک انصاف ،حزب طالب عمران خان 115 کرسی بد ست آورده است. ازاینکه خود طالب عمران درپنج حوزه ودو عضو حزبش دردوحوزه ، رای های مهربا نا نه ازارتش گرفته اند ، باید شش کرسی را ازدست بدهند! دراین صورت ، طالب عمران خان 109 کرسی درپارلمان بدست آورده است. یعنی مجبوراست که حکومت ائتلافی بسازد وبرای ساختن چنان حکومتی ،به 63 کرسی ازهم ائتلافی های احتما لی ای خود نیازدارد. خبرهای 29 ماه ژوئیه درپاکستان حکایت ازاین دارد طالب عمران برای تشکیل حکومت ائتلافی هم به کمبود کرسی ها درجهت پرکردن 172 کرسی مواجه شده هم با حزب های رقیب متشکل از152 نما ینده درپارلمان پیش رو مواجه خواهد شد. مواجه ای که درتاریخ پارلما نتاریسم پاکستان بی سابقه می باشد.
درحالیکه طالب عمران خان درنتیجه دستکاری ارتش 109 کرسی کمای کرده است، حزب های های مذهبی وحزب مسلم لیگ وچند حزب دیگرطی گرد همای درروزجمعه 27 ژوئیه دراسلام آباد، انتخا بات را با طل اعلام کرده هشدار داده اند که به مظاهرات خیا بانی متوسل می شوند. اگرچه رهبران حزب مردم درگردهمای نامبرده حضور نداشتند، اما بعد تر، بلاول بوتو زرداری رهبرآن حزب نتیجه انتخابات را باطل اعلام کرد. یعنی همه احزاب سیاسی - مذ هبی پاکستان بخاطر مهند سی شدن انتخا بات توسط ارتش ، آن را باطل اعلام کرده اند. جالب این است که ، هیات نا ظر شورای اروپا برانتخا بات پاکستان که 120 عضودارد ودر 582 حوزه انتخا با تی در چهار ولایت حضور داشتند ،ازکمبودی ها درپروسه ای انتخا بات ونا برابری ها وفشارها بربسیاری کا ند ید ها به خصوص به اعضای حزب مسلم لیگ نواز وتوجه بیشتر به گروه عمران خان توسط کمیسیون انتخابات سخن گفته اند. مثلا،مایکل گاهلررئیس هیات ناظر کمیسیون اتحاد یه ای اروپا ، روز جمعه 27 ژوئیه دراسلام آباد،شیوه ای برگزاری و نتیجه ای انتخابات را غیرقابل پذرش اعلام کرد. همچنان ، ایازصادق ، رئیس پارلمان قبلی وشاهد خا قان عباسی ، نخست وزیر قبلی پاکستان ، کمیسیون انتخابات را جا نب دارطالب عمران خان اعلام کرده آن را بی اعتبارتر ساخته اند! بنا برآن، تنها طالب عمران خان انتخا بات را تا یید وآماده ای ساختن حکومت ائتلافی شده است. ازاین که ، همه احزاب انتخا بات را مهند سی شده اعلام کرده اند ، طالب عمران مجبوراست که کرسی های مورد نیازحکومت ائتلافی خود را ازافراد آزاد پوره نماید. طرفه اینکه ، آزاد امید وارها مشکل است نیاز حزب طالب عمران خان را پوره نمایند!
بهرحال ، ازنتا یج انتخا بات مهند سی شده توسط فرمانده ارتش پاکستان، به دلیل های زیر خرسند می باشم: نخست، ارتش پاکستان به حزب های مذ هبی متحد خود درانتخا بات خیا نت کرد! بنا برآن، به نفع آن ها می دانم که سرعقل آمده ارتش وطالبان دست پرورده اش را تروریست ودشمن اسلام اعلام نما یند! درغیرآن ، روهای آن ها نزد خدا ، پیامبرومسلمان ها سیاه ترباد! دوم، با وجود مهند سی شدن انتخا بات توسط ارتش وکمیسیون انتخا باتی اش ، طالب عمران رای های لازم برای حکومت سازی را بد ست آورده نتوا نسته است! سوم ، کنترول رسانه های دولتی وتهد ید رسانه های آزاد واستعمال آن ها به نفع طالب عمران وبزیان دیگرحزب ها، تهد ید روزنامه نگاران ونهاد های مد نی توسط ارتش وآی اِس آی ، واکنش های خلق کرده است که کاملا بزیان دستگاه نظامی وعد لی پاکستان می باشد؛ چهارم، تلاش ارتش برای سپردن حکومت پنجا ب دراختیار حزب طالب عمران خان و کنارزدن مسلم لیگ میوه ای در خور نداده است ؛ پنجم، همه حزب های مذ هبی وسیاسی نتا یج انتخابات را با طل اعلام کرده اند. ازآن هم مهم اینکه ، حزب های مذ هبی وعوامی ناسیونال پارتی آماده ای مظاهره های خیا با نی شده اند. دراین را ستا ، خوب است که اسفند یارولی خان ، رهبر عوامی نا سیونال پارتی روز دوشنبه سی ام ژوئیه ، مظاهرات علیه مهند سی شدن انتخا بات توسط ارتش را از چارسده زاد گاه خود شروع می کند!

نو اند یشان مسلمان تا فقه را بنیادی نقد نکنند وقرآن را درجای آن نه نشا نند؛ درکوبیدن سنت گرای موفق نمی شوند

ابراهیم ورسجی
سوم ماه اسد 1397
این تحلیل ؛ درپیوند به مقاله ای زیرعنوان:" روشنفکری دینی ونقش آن درآینده سیاسی ایران" ، نو شته آرش نراقی ، استاد فلسفه دردانشگاه پنسیلوانیا، نشر شده درسایت فارسی بی بی سی بتاریخ 30 سرطان سال1397 ارایه شده است. ازاین که درصفحه فسبوکم پخش شده است، لازم دانستم که درسایت اند یشه هم پخش شود، تا دوستان ازآن مستفید شوند. ازدونگاه لازم می دانم درباره نظریا ت نو اند یشان د ینی ایران در را بطه به دین وسیاست ، اسلام ودموکراسی واسلام وسکولاریسم ابراز نظرنمایم:نخست، با آن ها زبان مشترک دارم ؛ دوم، کمبودی های در برداشت آن ها درباره اسلام ودموکراسی ازدید گاه نو اند یشان د ینی مصر وهند وپاکستان می بینم. بلی، می دانم که تا حدی ازترجمه های فارسی نوشته های نواند یشان عرب درباره د ین ودموکراسی ودین وسکولاریسم اطلاع دارند،اما درباره نو اند یشان د ینی هند وپاکستان برداشت روشنی درمقاله ها ونوشته های آن ها نمی بینم. افزون برآن، نو اند یشان د ینی ایرانی جرئت نکرد ند فقه خرافات زده شیعه را که فقیهان آن 40 سال برایرانی ها حکومت کرده اند وایران را ازنظراقتصادی درسطح بوتسوانا درافریقا پا یین آورده اند صریحا ابرازنظرنمایند. واقعیت این است که ، فقه های سنی وشیعه ایدئولوژی سیاسی شاهان ستمکار وشیخان ریاکار بود ند ومی باشند. نقشی که غزالی دانشمند محافظه کارمسلمان هم برای فقه پذ یرفته وگفته است که تنها بد رد سلطان می خورد. جالب این است که ، همان فقه سلطا نی 40 سال می شود که با تولید ولایت فقیه ،ولی فقیه بی خبرازقرآن را ازپیامبرهم بالاکشید ومردم ایران به خصوص زنان وجوانان آن ها را ازاسلام فراری ساخته است. درباره بی خبری فقیهان ایران ازقرآن، علامه طباطبای مفسروفیلسوف را ستا یش می کنم که گفته است:" بیست سال طلبه ها را درحوزه فقه درس می دهند ودرجه اجتهاد هم می دهند ؛ درحالیکه قرآن را نمی فهمند"! ازاین رو، متاسفم که روشنفکران ایرانی درباره بی ارتباط بودن فقه وفقیهان با قرآن اصلا فکری نکرده اند!
ازاین رو، از نو اند یشان د ینی ایرانی به خصوص ازدکترسروش ودکترکد یور که اولی تحصیل درفلسفه ای علم ودومی تحصیل درفقه دارد، می خواهم که به طورجدی به نقد فقه بپردازند. به این خاطرکه فقه درجای قرآن نشسته واسلام ومسلمان ها را بد بخت ساخته است. بلی، می دانم انتقاد های برفقه شیعه کرده اند،اما درنقد ها شان محافظه کاری برجسته است. برخلاف، درهند وپاکستان، ابوالکلام آزاد، اقبال، سید امیرعلی، خلیفه عبدالحکیم ، مودودی ، خورشید احمد وداکترفضل الرحمن ، د ین کاران فقهی وفقه را با تکیه برقرآن نقد کرده اند. درباره ای دموکراسی، اگرچه اقبال نظرمنفی ابرازکرده است،اما آزاد ومودودی آن را پذیرفته اند ودومی ازابزارحکومت شدن دین ابرازنگرانی کرده ودرواقع گوشه چشمی نرم تری نسبت به سکولاریسم نشان داده است. دکترفضل الرحمن با ارایه برداشت نو ازقرآن ، با اسلام فقه زده درافتاد ورفت استاد "دین وتغییرات اجتماعی"دردانشگاه شیکا گودرامریکا شد وکتاب های: اسلام،اسلام ومدرنیسم وموضوعات بنیادی قرآن را نوشت. خوب است که تازه نوشته های اوبه زبا ن اردو ترجمه شده وشاگردانش دراندونیزی ومالیزی مبارزه نو اندیشانه دینی را براه انداخته اند. درکشورهای عربی هم، نصرحامد ابوزید،حسن حنفی،مالک بن نبی ،فاطمه مرنسی،زینب بنت شاطی ، وجابری ،درادامه اصلاح طلبی ای محمد عبده ، شیخ علی عبدالرازق وطه حسین ، کارهای موثری کرده اند. مثلا،فعالیت فاطمه مرنسی وزینب بنت شاطی، کمک به حق خواهی زنان مراکشی کرده است وزنان مصری ،اردنی والجزایری هم وضع بهتری درمقایسه با زنان ایرانی دارند! خلاصه این که مستبدان شاهی وشیخی فقه را ابزارکرده اند وبرخی مستبدان ادای سکولاربودن هم درآورده اند؛ درحالیکه سکولاریسم بدون دموکراسی، کثرت گرای وجدای دین ازحکومت وآزادی بیان معنای ندارد!ازاین رو، بهتراست که فقه نقد وازابزارشاه وشیخ بودن بیرون کرده شود تا راه برای سکولاریسم دموکراتیک هموارشود.درغیرآن، فقه های سلطانی وحکومت های غیرمسئول شاهی وشیخی ازگونه های آخوند یسم ایران ووهابیسم عربستان،موقع برای میوه دادن نو اند یشی د ینی ، دموکراسی وسکولاریسم دموکراتیک نمی دهند!

انتخا بات 25 ژولای ؛جنجا لی ترین انتخا بات درتاریخ دموکراسی نظامی زده ای پاکستان می با شد

ابراهیم ورسجی
دوم ماه اسد سال 1397
این تحلیل ؛ درپیوند به گزارشی زیر عنوان:"چرا انتخا بات پاکستان مهم است"؟ گزارشگر علی حسینی؛ نشر شده در سایت فارسی بی بی سی، بتاریخ دوم اسد، ارایه شده است.ازاین که درصفحه فسبوکم پخش شده است، بهتردانستم که در سایت اند یشه هم پخش شود، تا دوستان ازآن مستفید شوند. انتتخا با ت روز چهارشنبه 25 ژولای درپاکستان ؛ هم ازنگاه داخلی هم ازنگاه خارجی بسیارمهم می باشد:نخست، ازنگاه خارجی ، امریکای زیرفرمان ترامپ دلیل های پاکستان برای عدم همکاری با تروریستان درافغانستان را نه پذ یرفته وسیاست سخت تری را دررا بطه به این کشورنظامی زده درپیش گرفته است ؛ دوم،حکومت دست نشانده امریکا درکا بل،گرایش به هند نشان داده نظامی های پاکستانی را نگران ساخته است؛ سوم، پاکستان زیرفشارامریکا،به سوی پکن ومسکو تمایل نشان داده وآن ها هم دراتاق های بسته به پاکستان گفته اند که را بطه مشکوک با تروریستان مذ هبی دارد؛ چهارم، هند که پاکستان را حامی تروریسم می دانست ومی داند؛ پنجم، ایران ازرابطه نزدیک پاکستان با عربستان وکمک های آن ها به تند روان وتروریستان سنی درایران ومنطقه نگران می باشد. درواقع، عامل های خارجی ای یاد شده تاثیر مهمی برانتخابات پاکستان ونتایج آن دارد. دربخش داخلی هم، فرماندهی ارتش با میا نوازشریف دشمنی را شروع کرده واو برادرش سروزیرقبلی پنجاب هم نفوذ مردمی زیادی درپنجاب بزرگترین ولایت پاکستان ودیگر ولایت های پاکستان دارند. بلی، را بطه خراب میا نوازشریف وفرماندهی ارتش پیوند با کمک دومی به تروریستان درافغانستان ودست اندازی ها یش درسیاست دارد. فرماندهی ارتش که درکمک به تروریستان علیه افغانستان ودامن زدن به دشمنی با هند ملوث می باشد، میا نوازشریف را با تشویق داد گاه سلب صاحیت کرد تا کمک به نخست وزیر شدن طالب عمران خان کند. روشن است که درصورت نخست وزیرساخته شدن طالب عمران خان،دست فرمانده ارتش در کمک رسانی به تروریستان درافغانستان باز ترمی شود. طوریکه دیده شد،یک قاضی زیر فرمان فرمانده ارتش میا نواز شریف ودخترش را درحالیکه درلندن مصروف بیمار داری همسر ومادرش بود ند به ترتیب به ده سال وهفت سال زندان محکوم کرد. با ور فرماندهی ارتش این بود که شریف بعد از محکوم شدن به زندان به لاهور برنمی گردد وعدم برگشت او کمک به نخست وزیر شدن طالب عمران می کند. برخلاف،میا نوازشریف ودخترش به لاهور برگشتند وونظامی های زیرفرمانده ارتش با وجود حضورده ها هزار نفر دربیرون میدان هوای برای استقبال آن ها،پدر ودختررا در چرخبال ارتشی نشا نده مستقیم بزندان ادیاله برد ند. شریف ودخترش که می دانستند برنده بازی هستند، درزندان هم آرام نه نشسته مبارزه انتخاباتی کرد ند وشو قی های ملاقات شان دربیرون زندان برای دیدن آن ها صف کشیدند. موضوعی که هم با عث تشویش ارتش هم مشوق رای دهند گان به شهبازشریف برادر نوازشریف شده است. افزون برآن،حاضرنه شدن دختر نوازشریف به بیرون شدن اززندان ورفتن به مهمان سرای زیر مراقبت ،احساس ترحم درمیان مردم به نفع شریف ها درانتخابات فردا خلق کرده است. ازاین رو،فرماندهی ارتش روز دوشنبه والی های پنجاب وخیبررا به ملاقات میا نوازشریف فرستاد وآن ها شریف را تشویق کردند که برای درمان به بیمارستان برود که خود داری کرد.ازسوی دیگر،رهبران دیگر حزب ها از دست کاری انتخابا ت به نفع طالب عمران سخن گفتند.ازاین رو،انتخا بات 25 ژوئیه دشوارترین انتخا بات درتاریخ دموکراسی نظامی زده پاکستان می باشد! یعنی اگرنظامی ها انتخا بات را برای نخست وزیرساختن طالب عمران خان دست کاری کنند، بدون شک،بحرانی خلق می کنند که زیان آن برای پاکستان تباه کننده خوا هد بود!

واقعا، هم جهاد افغانستان هم امام ساختن خمینی ، برنامه ریزی شده بو دند

ابراهیم ورسجی
اول ماه اسد 1397
این تحلیل ؛ درپیوند با " گفت وگوی منتشر نشده با عبا س امیرانتظام به عنوان : آمدن خمینی "برنامه ریزی" بود"! نشرشده درسایت کیهان لندن بتاریخ اول اسد 1397 ، ارایه شده است. ازاین که درصفحه فسبوکم پخش شده است، بهتردانستم که درسا یت اند یشه هم پخش شود، تا دوستان ازآن مستفید شوند.آری، به این گفت و گوی مهند س عباس امیرانتظام ، زندانی بی گناه 39 ساله ای جمهوری اسلامی که بتاریخ 21 سرطان بعد از زندگی 39 ساله درزندان جمهوری اسلامی وزندان خانگی وفات کرد ودراین مدت به فرزندانش اجازه ندادند که با اوملاقات کنند؛ به این خاطر، تبصره می نویسم که به کتاب دوجلدی" جهاد افغانستان وجنگ سرد قدرت های بزرگ" ، نوشته ای من را بطه ای تنگا تنگ دارد. یعنی جهاد مجاهد ین افغانستان درراه خدا ؛ جنگ سرد باهمی کمونیزم روسی وسرما یداریی امریکای بود. بلی، انقلاب اسلامی ایران وامام دروغین ساخته شدن حاج آقا خمینی هم بخشی ازبازیی امریکا برای غارت دموکراسی وآزادی خواهی ایرانی ها واستعمال اسلام علیه کمونیزم روسی بود. دراین راستا، چهارعکس زیررا که می بینید،ازراست به چپ، عباس امیرانتظام ،همان زندا نی بی گناه 39 ساله جمهوری فقهی خمینی وعکس دوم هم مهند س بازرگان رئیس دولت موقت پسا آریا مهری ونفرسوم را نمی شناسم وچهارم ابراهیم یزدی می باشد که همکارداملا خمینی وزندانی ملا خا منه ای شد! بلی، من درسه ماه اخیر عمرحکومت موقت بازرگان درتهران بودم وازتلویزیون ایران سخنان رئیس دولت موقت وخمینی را می شنیدم. ازاینکه درآن وقت، درحال رهاشدن از مبارزه اید ئولوژی زده ای اسلامی بودم، با شک وتردید به سخنان خمینی و بازرگان به خصوص اولی می نگریستم. درحالیکه با شک وتردید به سخنان ووعده های حاج آقا خمینی به ایرانی ها می نگریستم، باورنمی کردم که غارت انقلاب دموکراتیک ایرانی ها وقربانی کردن آن به پای آخوند ها ودرتنگنا قراردادن کمونیسم توسط امریکا درمیان باشد.
آری، وقتیکه شوروی وفات کرد وفرمانده مسعود مرا به کابل دعوت کرد ورفتم وبه او گفتم که شما واستاد ربانی کا ندید امریکا، عربستان وپاکستان نیستید! پس، کوشش نما ئید که کا بل ویران نشود واو هم با دقت به سخنان من گوش داد ووضع دشوارموقعش نداد که به آن ها عمل نماید! بهرحال، من همکار ربانی ومسعود بخاطر درست بودن موضع شان درشرایط دشوارشده بودم! با اینکه همکارآن ها شده بودم، توجهم به کاربرد دانش سیاسی وعلاقمندی ام به ژورنالیسم پژوهشی کم نشد. ازاینکه بعد ارتمام کردن بخش سیاسی ، بخش تاریخ دانشگاه پنجاب را خصوصی خوانده بودم وامتحان هم دادم وموفق هم شدم. درواقع، فهم تاریخ پاکستان ودشمنی آن با هند واهمیت افغانستان برای اولی بخاطر باختن بنگله دیش، برایم دررخ داد های افغانستان پسا شوروی وبازی امریکا با موقعیت افغانستان وتباه کاری پاکستان بنام اسلام که نماد آن تروریسم طالبان می باشد، اهمیت دو چندان پیدا کرد. اگر چه در کتاب "جهاد وجنگ سرد قدرت های بزرگ"، که ازبازی بزرگ روسیه تزاری وهند بریتا نیا تا شروع حکومت سیاه کار- امریکای - انگلیسی- پاکستانی طالب کرزی را دربرمی گیرد،به بسیاری مسایل تماس گرفته شده است.خوب است که اکنون بسیاری برنامه های مخفی شبکه های زیرزمینی فاش شده واطلاعات زیادی برایم میسرشده است. مثلا،برنامه بودن آوردن خمینی وامام ساختن او وتمام جنگ های تباه کننده ای خاورمیانه میان شیعه صفوی وعربستان وهابی وتروریسم پاکستانی- عربستانی در افغانستان وتشریف آوردن امریکا وانگلیس به این کشوردارای تاریخ نا شاد بنام مبارزه با تروریسم وتهی از باد شدن پوقانه ای ناسیونالیسم افغانی وبنیاد گرای حکمتیاری- افغانی وتروریسم طالبانی افغانی وویران شدن کابل وشمالی دومنطقه ای اکثرا تاجیک نشین وپایگاه تروریسم مذهبی ساخته شدن دو طرف مرزی دیورند یا منطقه ای پشتون نشین،بازی های نا پاکی بودند که دیدیم ومی بینیم.افسوس که مردم افغانستان بنام دین فریب داده شد ند ونسل نو چنان در گرایش های تند روانه ای مذهبی وگرایشات تند روا نه ای قومی توسط قبیله گرای طالب کرزی وطالب غنی گرفتار شده اند که وقت وتوان فهم درست مسایل را ندارند. بهررو،من؛ به حیث فرد شاهد همه بازی های نامبرده وتحصیل کرده علوم سیاسی وتاریخ ودارای مطالعات اسلامی مسئولیت خود می دانم که تا حد امکان ازفتنه ها پرده برداری کنم تا نسل نو درچاله ای نه افتند که نسل دوره من افتاد ند!

سیاست امریکا درافغانستان شکست خورده است؛ ازاین رو، به بازنگری ژرف ضرورت دارد

ابراهیم ورسجی
سی ام سرطان 1397
این تحلیل ؛درپیوند به گزارشی زیرعنوان " طالبان: گفت وگوهای غیرمستقیم صلح با امریکا جریان دارد" ، پخش شده دربخش فارسی سایت شفقنا،نشرشده بتاریخ 30 سرطان 1397 ارایه شده است. ازاینکه درصفحه فسبوکم پخش شده است، بهتردانستم که درسایت اند یشه هم پخش شود تا دوستان ازآن مستفید شوند. هیچ وقت را بطه میان امریکا وطالبان قطع نشده بود که تازه شروع شده با شد. واقعیت این است که ، امریکا از جهادی ها علیه شوروی استفاده کرد وبعدا با تشویق حکمتیار از طریق فرماندهی ارتش پاکستان، به آن ها اجازه حکومت کردن نداد. وقتیکه ارتش پاکستان وحکمتیار ، دولت اسلامی جهادی های فارسی زبان را ازکابل بیرون کرده نتوانستند، مطابق گفت وگوی بی نظیربوتو نخست وزیر قبلی پاکستان با لوموند دیپلماتیک درپاریس، درسال 2001، سازمان های جا سوسی انگلیس وامریکا ،طالبان را ساختند ومد یریت آن ها را به ارتش پاکستان سپرد ند. بلی،ارتش پاکستان با کمک به طالبان وجابجای سازی ملیشه های پشتون خود ش درصف های آن ها توانست کابل ویران ساخته ای خود را ازجهادی ها بگیرد؛ اما آن ها را ازدوطرف هندوکش بیرون کرده نتوانست! ازاین رو،امریکا وانگلیس بنام جنگ علیه تروریسم وارد فغانستان شد ند! البته ، بعد از ترور فرمانده مسعود وحذف استاد ربانی از سیاست وبعد ترتروراو. درباره رابطه خاص امریکا با طالبان، احمد رشید ، نویسنده پاکستانی در کتاب خود: "فرورفتن درآشوب" ، نوشته است که :" معاش ماهواراداره طالبان درکابل را سی آی آی ازطریق وزارت خزانه داری پاکستان پرداخت می کرد"! جالب این است که ،با جنگ علیه ترورهم، امریکا وانگلیس بینی یک طالب را خونین نکرد ند وسالم همه طالبان را به کویته وپشاوراعزام کرد ند. ازسوی دیگر، پاکستان که با فارسی زبان های افغانستان مشکل پیداکرده بود ودید که درساختارپسا طالبانی کابل ، منهای مسعود وربانی ، افرادی ازآن ها حضوردارند ،دوکاررا درکابل وکویته وپشاورکرد:درکابل، با استفاده ازکرزی که نوکرخود ش وعضو طالبان بود،ستون پنجم خود را درساختارحکومت لرزان پسا طالبانی ساخت ودرکویته وپشاور،طالبان را بازسازی وروانه ای قندهار،هلمند، زابل ، ارزگان ،خوست ،پکتیا ومنا طق مرزی ننگرهار وکنرها کرد. البته به این بهانه که ، هند درافغانستان موقعیت بهتری پیداکرده است.همچنان، حضورنظامی امریکا درافغانستان، این خطررا درذهن فرماندهی ارتش پاکستان دامن زد که عزم خلع اتومی آن را دارد. مثلا، درسال 2011، جان کری رئیس وقت کمیته ای روابط خارجی سنای امریکا با پرویزکیانی فرمانده ارتش پاکستان درراولپندی ملاقت داشت. طوریکه رسانه ها گزارش داد ند، میزبان به مهمان گفت که:" اطمنان بدهید که مزاحم دستگاه اتومی ما نمی شوید؛ اجازه نمی دهم که یک طالب ازپاکستان به افغانستان برود"! یعنی طالبان شاخه ریشوی ارتش پاکستان می باشند وبه شما تعلق دارد که با ما چگونه معامله می نما ئید؟ من که ازکودتای ثور1357 تا کنون شاهد همه رخ داد های افغانستان می باشم وکتاب" جهاد افغانستان وجنگ سرد قدرت های بزرگ" را دردوجلد نوشته ام وچیزی کمترازهزار مقاله نوشته درسایت های اند یشه وانسان گرای وصفحه فسبوکم پخش کرده ام؛ به این نتیجه رسیده ام که امریکا درافغانستان ، درگودالی افتاده است که خود ش حفرکرده است! اگرامریکا با طالبان ملاقات های علنی ومخفی کرده ومی کند ،چیزی نیست جزتلاش برای بیرون شدن ازبا تلاقی که خود ش حفرکرده است! ازاینکه ، تکنوکرات های جاهل دست نشانده امریکا درکابل ، هم پشتون هستند هم پایه درپشتون ها ندارند! به این معنا که، طالبان ازآن ها بیشتربا پشتون ها رابطه دارند. امریکا کوشش دارد طالبان ریشورا درکنار طالبان تکنوکرات دریشی پوش بنشاند! دراین بازی،مشکل امریکا این است که طالبان ابزارتروریستی ارتش پاکستان می باشند ومخالفان تروریسم هم درافغانستان، غیرپشتون ها به خصوص تاجیک هامی باشند. ازاین رو، ازامریکا می خواهم دقت کند که درافغانستان اشتباه کرده است وتلافی اشتباهش هم این نیست که گفت وگو با طالبان می کند. بلی، به نفع امریکا می باشد که درسیاست افغانی خود بازنگری کند وبازنگری هم با ادامه حکومت تکنوکرات های جاهل وبیگانه با مردم افغانستان میوه نمی دهد! ازاین رو، به نفع امریکا می باشد که با کنارزدن تکنوکرات های جاهل ، درجهت ایجاد حکومت داری خوب درکابل کوشش کند. به این خاطرکه، تنها حکومت داری خوب مردم را راضی وتروریسم را مهار وپاکستان را سرعقل میاورد. درغیرآن، امریکا با شکست ذلت بارتر ازویتنام درافغانستان ، این کشوررا ترک خواهد کرد!

سپاس فراوان ازدوستا نی که ازهشدار بنده درباره غلط نویسی استقبال کرده اند

ابراهیم ورسجی
بیست وهفتم ماه سرطان 1397
اکنون که ، دوستان ازهشداربنده درباره غلط نویسی استقبال وبه درست نویسی درزبان فارسی مهرتا یید گذا شته اند! بهتراست که خد مت آن ها ودیگر فرهنگیان عرض نما یم که پدیده ای گلوبلایزیش یا جهانی سازی ، بیشترازسیاست واقتصاد، زبان ما را زیرفشارگرفته است. نتیجه فشارنامبرده هم واژه های زبان انگلیسی یا زبان جها نی سا زان است که درست ونا درست بی شماروارد زبان فارسی می شوند. به این معنا که، اگرهجوم زبان انگلیسی را با غلط نویسی ای بومی جمع کنم ، نتیجه این می شود که درآینده نزدیک زبان فارسی ای مسخ شده ای خواهیم داشت.
بهرصورت، با تا کید بردرست نویسی، به اطلاع دوستان می رسانم که زبان با ما وما بازبان چهارگونه رابطه ی کاری داریم:نخست، سخن گفتن که درآن با سواد وبی سواد هردوسخن می گویند؛ دوم،شنیدن که دراین هم با سواد وبی سواد می شنوند؛سوم، خواندن به زبان که متاسفا نه بی سواد ها ازآن محروم می باشند؛ چهارم، نوشتن با زبان که موضوع بحث من با دوستان می باشند. معلوم است که همین بخش چهارم دشوارترین رابطه ای با سواد ها با زبان می باشد. اگرتعریف یونسکو / بخش فرهنگی سازمان ملل ازبا سواد را با دشواری درزبان نوشتاری اضافه کنم، با سواد های وطن ما تا اندازه ای زیادی درتنگنا قرار می گیرند.
بطورنمونه، یونسکو باسواد کسی را معرفی کرده است که زبان فراگیروطن خود ویک زبان خارجی را بداند. وقتیکه ما درنوشتن سره زبان مادری یا زبان فراگیروطن خود دشواری داشته باشیم، دشواراست که یک زبان مهم خارجی را یاد بگیریم. ازاین رو، بدوستان فسبوکی ام وفرهنگیا نی که ما یل به درست نوشتن می با شند، پیشنهاد می کنم که کتاب های زیررا پیدا کرده بخوا نند:نخست، ادبیات چیست؟ ازژان پل سارترکه به فارسی ترجمه شده است. دوم، دستورزبان فارسی ، ازپنج استاد:عبدالعظم قریب، ملک الشعرای بهار،بد یع الزمان فروزان فر، جلال همای ورشید یا سمی. سوم، ترازیا روش نویسند گی، ازدکتراسد الله مبشیری. چهارم،مختصری در تاریخ تخول نظم ونثرپارسی، ازدکترذبیح الله صفا.

خوب شد که طالب غنی متوجه توحش دسته های زیر فرمان خود درفاریاب شد

ابراهیم ورسجی
بیست و چهارم سرطان 1397
این تحلیل ؛ در پیوند به گزارشی زیرعنوان :" اشرف غنی دستور تحقیقات درباره ای رفتار غیر قانو نی ،با بازداشتی های فار یا ب را صادرکرد"، نشرشده در سایت فارسی بی بی سی ؛ بتاریخ 14 ژوئیه برا بر به 23 ماه سرطان، ارایه شده است. ازاین که در صفحه فسبکم پخش شده است،لازم دانستم که در سایت اند یشه هم پخش شود، تا فرهنگیان ازآن مستفید شوند. طا لب اشرف غنی درعمل ثا بت کرده است که یک فرد غیرمسئول وفاقد درک موقعیت خود وشرایط داخلی ومنطقه ای وجهانی می باشد. مثلا،همین که نیروهای دفاعی- امنیتی زیرفرمان اوبا افراد عادی حتا معترض درفاریا ب این گونه برخورد می کنند واو دوهفته بعد براسا س واکنش های تند داخلی وخارجی امر تحقیق می دهد ؛ درواقع، نشان می دهد که فرد غیر مسئول وقانون گریز وفاقد اخلاق اسلامی- انسا نی ومد نی می باشد. دراین شکی نیست که قانون باید با لای همه ودراول با لای طالب غنی تطبیق شود.اول تطبیق قانون بالای طالب غنی به این خاطرباید صورت بگیرد که اگر حکومت گر قانون را برخود تطبیق نکند بر مردم تطبیق کرده نمی تواند. درباره صادر کردن امر بررسی توحش نیروهای امنیتی ای نا توان از مبارزه با تروریزم وتوان دار در برخورد خشن با معترضان غیر مسلح درفاریا ب ،فکر نمی کنم که طالب غنی صادق باشد. به این خاطرکه، خیزش ازبیک ها بخاطر زندانی کردن قیصاری وحمایت تاجیک ها وهزاره ها ازآن ها وشکست طالب غنی وهیا ت اعزامی اش به ترکیه در قانع ساختن دوستم باعث صادرکردن چنان فرمانی شده است نه تما یل او به تطبیق قانون. من که سیاست وقانون بین الدول را دردانشگاه خواندم ودرباه حقوق وقانون هم مطالعه زیاد کرده ام وروزانه مسایل ورخ داد های اجتماعی افغانستان را پیگیری وتبصره ها وتحلیل ها ارایه می می کنم ؛ به صراحت می گویم که تروریستان هیچ چیزی نبود ند ونیستند، اما این طالب کرزی وطالب غنی وتیم های نادان ومتعصب شان بود ند ومی باشند که تروریستان زیرفرمان ارتش پاکستان راغول ومردم را بی قدر ساخته اند.ازاین رو،ازازبک ها می خواهم که فریب این گونه فرمان های دروغین وفریب کارانه طالب غنی را نخورند وآماده دفاع از جوزجان وفاریاب وسرپل شوند ،درغیرآن،طالب غنی تروریستان را برمنطقه شان حاکم می سازد. همچنان،ازتاجیک ها،هزاره ها وپشتون ها می خواهم بدانند که تروریستان مورد حمایت طالب غنی دشمنان اسلام وانسانیت وآرا مش کشورشان می باشند.